Учаскеде қуат қоры: мерзімдерді бұзбай қалай ұстау керек

Неліктен 100% жүктеме мерзімдерді бұзады

Егер учаскіні 100% жүктесеңіз, жоспар кестеде жақсы көрінеді, бірақ нақты ауысымда жағдай басқа болады. Көбіне сыртқы факторлар шығады: станок тоқтайды, оператор құрал күтеді, наладка ұзарады, бірінші деталь қайта тексеріледі. Тек бір бұзылу-ақ күнделікті резервті жұтып қояды.

CNC токарлық станок тіпті 40–50 минут тұрса, осы минуттарды қайда қоясыз? Келесі жұмыс ығысады, одан кейін тағы біреуі, ілгерілеме кешкі ауысымға дейін жиналады. Шұғыл тапсырыс жағдайды оңайлатпайды: оны алдыға тықса, жоспарланған жұмыстар артқа ығысады. Нәтижесінде шұғыл бөлік өңделеді, ал қалыпты тапсырыстар кешігіп қалады.

Көп адамдар тек таза станок уақытын есептейді. Алайда учаске жұмысы басқа: оператор өткен детальды шешеді, оснастканы қояды, бірінші дана тексеріледі, өлшеп, бағдарламаны кейде түзетеді. Кіші серияларда және номенклатура жиі ауысқанда бұл операциялар жоспардағыдан көп уақыт алады.

Толық жүктеме учаскке икемдік қалдырмайды. Жұмысты жеңіл ауыстыру, қайталанатын бақылауды сабырмен өткізу немесе жоспардан тыс партияны ауыртпалығынсыз енгізу мүмкін емес. Кез келген кішкене мәселе уәде етілген мерзімге соққы береді.

Токарлық учаскеде бұл тез көрінеді. Мысалы, екі станокқа күніне 8 сағат таза өңдеу жоспарланған. Содан шұғыл фланец тапсырысы түскенде бір наладка 25 минутқа ұзарды, бірінші детальді қайта өткізу талап етілді. Формалды ауытқулар аздай көрінуі мүмкін, бірақ факт бойынша кешкі партия ертеңге өріледі.

Сондықтан 100% жүктеме — тәртіп емес, сынғыш кесте. Дұрыс жоспар цехтағы әдеттегі оқиғаларға орын қалдыруы керек: сәтсіздіктерге, шұғыл тапсырыстарға, переналадка мен бақылауға. Әйтпесе жақсы жұмыс істейтін учаске тығыз кестенің кесірінен кешігеді.

Учаскіде резерв деген не

Учаскідегі резерв — бұл кестеде бос тұрған сағаттар емес және жасырын тоқталыс та емес. Бұл жоспарлаушы алдын ала қалыпты тапсырыстарға бөлмейтін қолжетімді қуаттың бөлігі. Ол әдетте жұмыста жиі болатын жағдайларға — қысқа тоқтауларға, переналадкаға, шұғыл енгізулерге, брактан кейінгі қайта өтуге, оснастка мен құрал күтулеріне арналған.

Егер станоктарды 100% толтырсаңыз, кез келген кідіріс кезекті бірден жылжытады. Сондықтан резервті жоғалған уақыт емес, жұмысқа дайын қор ретінде есептеген жөн.

Резервті бір бүтін сандармен емес, нақты жерде ұстаған дұрыс: қай жерде кідіріс шығуды тез бұзады. Әдетте бұл кезектер жиналып жатқан нақты станоктар, бірнеше құралды бір адам басқаратын орындар немесе әр тапсырыс арқылы өтетін тар жерлер.

Буфер сол жерде сақталады, қай жерде кезек тез өседі. Егер токарлық топта жалпы бос уақыт бар, бірақ бір CNC станок үнемі жүктеліп тұрса, жалпы цех резерві көмектеспейді. Буфер дәл сол станокта немесе оның маңында болуы керек — сонда жұмыс тез алынуы мүмкін.

Осы запасқа әдетте қысқа тоқтаулар, құрал алмастыру, партия арасындағы наладка мен шұғыл тапсырыстар кіреді. Кейде бірінші деталь мен өлшемдерді тексеруге арналған уақыт та қосылады, егер осы кезең партияны бастауға жиі кедергі болса.

Жалпы ереже: резерв аптадағы қалыпты ауытқуларды жабуы керек, екі күндік сирек апаттарды емес. Үлкен қалдықтарды бөлек есептеу керек, әйтпесе жоспар тым еркін шығады. Егер токарлық учаске әр ауысымда тұрақты түрде 1–2 сағат жоятын болса, сол сағаттарды қолжетімді қуаттан бірден алып тастаған дұрыс — сонда өндіріс мерзімі нақты жағдайға негізделеді, идеалдық күнтізбеге емес.

Буфер көлемі неге байланысты

Буфер көлемін сезімге сүйеніп алуға болмайды. Бір аптаға бірдей запас қойсаңыз, қателесу ықтималдығы жоғары. Бір учаске қысқа тоқтауларға, екіншісі ұзын наладкаларға, үшіншісі шұғыл енгізулерге көбірек уақыт жоғалтады.

Бастапқыда апта сайын қайталанатын шығындарға қараңыз. Көбіне графикті жейтін — ірі апаттар емес, кішкентай мәселелер: құрал күту, бағдарлама бұзылуы, оснастка ауыстыру, бірінші детальдың қайта өлшенуі, наладчиктің үзілісі. Жеке алғанда бұл 10–20 минут, бірақ ауысым мен апта бойы үлкен уақытқа әкеледі.

Шұғыл тапсырыстардың жиілігін бөлек қарастырған жөн. Егер цех айына бір рет шұғыл тапсырыс қабылдаса, бір ғана запас жеткілікті. Ал егер апта сайын 2–3 шұғыл позиция үзіліп қалса, резерв үлкен болуы тиіс. Әйтпесе жоспарлаушы әдеттегі портфельге мерзім береді де, оны өзі бұзады шұғыл енгізулермен.

Переналадка да маңызды. Бір партия 25 минутта ауысса, ал басқа партия бір сағаттан артық алса, буфер көп партиялармен жұмыс істегенде жоғары болуы тиіс. Кіші сериялар көп болса, запасты ұлғайту керек.

Ай ғана емес, апта ішіндегі теңсіздікті де қараңыз. Бір айға қарай учаске 85% жүктелген көрінуі мүмкін, бірақ апта ішінде бір ауысым толы, ал екіншісі бос болуы ықтимал. Мерзімдер сол кезде бұзылады — нақты станок пен ауысым қажет кезде бос емес болатыны үшін.

Тағы бір кешігулер көзі — көрші операциялар: бақылау, жуу, таңбалау, орау және жөнелту өңдеу жылдамдығынан кейін тежей алады. Егер станок партияны уақытында өңдесе де, ОТК немесе орау соңына қалдырса, таза машиналық сағаттағы резерв жеткіліксіз.

Практикада пайдалы бес нәрсені салыстыру: қайталанатын тоқтауларға күнде қанша сағат кетеді, шұғыл тапсырыстар қаншалықты жиі келеді, әр түрлі детальдарға переналадкаға қанша уақыт керек, қай ауысымдар жүктеліп жатыр және өңдеуден кейін кезектер жиналып жатыр ма. Бұдан кейін буфер аптадағы шынайы режимге негізделіп есептеледі.

Буфер дұрыс таңдалмағанын қалай білуге болады

Егер жоспар тек қағазда ғана жақсы көрінсе, буфер қателесіп таңдалған. Бұл әдемі диаграммалардан емес, учаскенің күнделікті жағдайына қалай қарайтынынан көрінеді: қысқа переналадка, құрал кешігуі, бірінші детальды қайта өлшеу немесе шұғыл партия енгізілгеннен кейін.

Алғашқы белгі — әр кішкене тоқтаудан кейін кезек өседі. Станок 20 минут тұрса, ауысымның соңында жоспарға жете алмау — бұл еркін сағаттар тым аз екенін көрсетеді.

Екінші белгі — бір шұғыл тапсырыс бүкіл графикті жылжытады. Диспетчер шұғыл детальды енгізсе, барлық басқа мерзімдер бір-екі күнге ығысады — бұл резерв жетіспейтінін аңғартады.

Үшінші белгі — буфер бар сияқты, бірақ ол дұрыс жерде орналаспаған. Мысалы, учаске бойынша жалпы бос сағаттар болса да, бір перегруженный станок мерзімді бұза береді. Формальды түрде резерв бар, бірақ нақты жұмыста ол пайдасыз.

Керісінше қателік: бос сағаттар апталап тұр, ал мерзімдер бұрыннан да бұзылмайтын болса — бұл артық үлкен запас. Ол учаскені көмектеспей, қолжетімді қуатты жеп қояды.

Жақсы буфер тыныш аптада байқалмайды, жаман аптада өте пайдалы болады. Ол графикті мінсіз етпейді, бірақ әдеттегі сәтсіздіктердің тізбектеліп ауысуға айналуына жол бермейді.

Буферді біртіндеп қалай орнату керек

Буферді көзбен алу емес, нақты есеп керек. Кездейсоқ 10% запас тым үлкен немесе тым кішкентай болуы мүмкін. Оңай есеп бөліп алу пайдалы.

Ең дұрысы соңғы айды негізге алу. Бұл қайталанатын шығындарды көруге жеткілікті, әрі ескі, қазіргі жүктемеге қатысы жоқ деректер ішінде қалмауға көмектеседі.

1. Барлық жоғалған сағаттарды ауысымдар мен станоктар бойынша жинаңыз. Тек фактіні алыңыз: тоқтаулар, жоспардан тыс тоқтаулар, графикке шұғыл енгізулер, артық переналадкалар.
2. Бұл сағаттарды себептері бойынша бөліңіз. Барлығын бір санға араластырып тастағаннан кейін буфер дәл болмайды.
3. Қай жерде ең жиі кешігулер басталатынын анықтаңыз. Бұл міндетті түрде ең жүктелген станок емес — кейде бір ауысым немесе белгілі бір детальдер тобы мерзімді бұзады.
4. Резервті ай бойы емес, ауысымдар бойынша орнатыңыз. Егер күндізгі ауысым шұғыл тапсырыстар мен тоқтауларды жиі ұстаса, оған 1,5–2 сағат қалдыруға болады; түнгі ауысымға 30–40 минут жеткілікті болуы мүмкін.
5. Жаңа әдісті бір аптаға сынап көріңіз. Жоспар мен фактіні салыстырып, қанша сағат бос қалдырылғанын, одан қаншасы нақты сәтсіздіктерге кеткенін және тапсырыстардың қаншасы мерзімде шыққанын бағалаңыз.

Токарлық учаскеде бұл ыңғайлы: жоғалған уақыт журналы бойынша тоқтаулар мен переналадкаларды оңай көруге болады. Егер бір CNC станок аптасына үш рет графикті бұзса, запасты бүкіл учаскеге бөлудің орнына дәл сол станокқа қалдырған дұрыс.

Сынақ аптасынан кейін әдетте анықтама айқын болады: егер бос сағаттар пайдаланылмай қалса — запас артық, ал егер шұғыл жұмыстар қайтадан уәде етілген мерзімдерді жылжытса — запас аз. Жақсы буфер кестеде әдемі көріну міндетті емес; оның міндеті — нақты ауысымда мерзімдерді ұстау.

Токарлық учаске үшін қарапайым мысал

Мысалға, токарлық учаскеде аптаға 80 станко-сағат бар делік. Планировщик бес сериялы партияны орналастырып, бәрін 80 сағатқа толтырды.

Сейсенбіде қосымша 6 сағаттық шұғыл тапсырыс келеді. Сәрсенбіде бір станок 6 сағатқа тоқтайды. Учаскеде дереу 12 сағат тапшылық пайда болады.

Резервсіз

Егер резерв жоқ болса, жоспарлаушы аптаның аяғында тұрған партияларды итеруге мәжбүр: мысалы 5 және 7 сағаттық екі партия. Шұғыл тапсырыс енгізілді, бірақ мәселе шешілмеді — бүкіл апта бойы орын алмастырулар тізбегі басталады. Әр қорғаныс операциясы келесі операцияларды де жылжытады.

Резервпен

Енді сол учаске аптаны 72 сағатқа жүктейді, ал 8 сағат буфер ретінде қалдырылады. Бұл бос орын емес — ол сәтсіздік, шұғыл тапсырыс және переналадка үшін қор.

Шұғыл тапсырыс пен 6 сағаттық тоқтауды еске түсірсек, тапшылық 12 емес, 4 сағат болады. Планировщик графиктің бүкілін емес, тек төмен приоритетті бір партияны жылжытады — оның жеткізу мерзімі кейінірек және оған уақыт бар.

Шұғыл тапсырыс орындалады уақытында. Екі негізгі сериялы партия аптада қалады, ал келесі операцияларға жаңа жылжытулар түспейді. Мұндай буфер учаскені недогрузкаға қалдырмайды — ол тек қиын сәттерде уақыт сатып алады.

CNC токарларда бұл әсіресе көрініп тұрады: 4–6 сағаттық қысқа тоқтау толық ауысымды тез жеп қояды, егер кесте шектелген болса. Сондықтан жақсы жоспарлаушы тек бос сағаттарға ғана емес, қай тапсырысты мерзімді бұзбай жылжытуға болатынына қарайды.

Қайда жиі қателеседі

Бірінші қате қарапайым: учаске 100% жүктеме қалыпты деп жоспарланады. Қағазда график тығыз, бірақ цехта мұндай жоспар тез жарылып қалады: бір артық наладка, бір құрал кешігуі, бір шұғыл тапсырыс — және күннің бәрі сырғып кетеді.

Екінші қате — тек машиналық уақытты есептеу. Станок металл кеспейді деп жатпайды: наладка, оснастка ауыстыру, бірінші деталь бақылауы, заготовканы жеткізу, бағдарламаны күту — бәрі де уақыт жейді. Осыларды есепке алмасаңыз, резерв жалған болып шығады.

Тағы бір нашар тәжірибе — барлық станоктарға бірдей запас қою. Бұл ыңғайлы, бірақ көбіне жұмыс істемейді: горизонтальды орталық пен көп партияға жиі кіретін токарлық станоктың ритмі әр түрлі. Егер біреуіне тым көп, біреуіне тым аз қалдырсаңыз, бір станок бос, екіншісі үйреншікті күйде күйіп қалады.

Көп жағдайда резервпен ескі проблемаларды жауып қоюға тырысады: бір станок үнемі сол қателікке тоқтайды, наладчик әр жолы артық бір сағат жоғалтады, типтік детальдың бағдарламасы қолмен түзетуді талап етеді немесе заготовкалар жиі қателеспе түрінде түседі. Бұл резерв емес, жасырын шығындар. Оларды жалпы буферге араластырып отырсаңыз, жоспар әрдайым «қанағаттанарлық» болып көрінсе де, учаске шынайы мүмкіндігінен нашар жұмыс істейді.

Тағы бір қателік — менеджер тапсырыс мерзімін ең шоғырланған маршрутты тексермей уәде етеді. Ал тапсырыс маршрутында бірінші және соңғы өту бос болса да, ортасында бір токарлық станок бес күнге жүктеліп жатса, сырттан тапсырыс орындалатын сияқты көрінеді, бірақ ішкі жолда ол қазірдің өзінде кешігіп жүр.

Сондықтан алдымен орташа цехтық жүктемені емес, ең тығыз жерді қарау дұрыс. ЧПУ бар өндірістерде бір перегруженный станок бүкіл тапсырыстың мерзімін бұзады, тіпті басқа машиналар бос тұрса да.

Жаңа апта алдындағы жылдам тексерістер

Жаңа аптадан бұрын 10 минуттық қысқаша тексеріс мерзімдерді сақтауға көмек береді. Бұл әдет кейде станоктарды 100% жүктеп қоюдан гөрі көп нәрсе шешеді.

Біріншіден, кем дегенде бір шұғыл тапсырысқа арналған бос сағат бар-жоғын тексеріңіз. Токарлық учаскеде резерв әдетте ең бос емес станокта болуы тиіс, тек цехтағы жалпы бос уақыттың қосындысында емес. Егер кезек бір машинаның мойнында тұрса, көршідегі бос уақыт көмектеспейді.

Содан кейін жоспарға күтпеген тоқтауға арналған терезе бар-жоғын қараңыз. Тежегіш мотор, құралды ұзақ ауыстыру, қайта наладка немесе бірінші детальдан кейінгі қосымша бақылау бірнеше сағатты оңай жейді. Осындай терезе жоқ болса, жоспар тым сынғыш.

Ең жүктелген станокты бөлек тексеріңіз. Егер ол шектелгенге өте жақын болса, қалған станоктар бос болғанымен учаске резервсіз жұмыс істейді.

Сосын бақылау, орау және жөнелту бөліктерімен салыстырыңыз. Көбінесе цех партияны уақытында өңдейді, бірақ ОТК, орау немесе көлік ұтқырлығы тоқтап қалады — есепте бәрі дұрыс көрінсе де, клиент кешігеді.

Соңғысы: менеджер, шебер және жоспарлаушы бір планға қарап, бір уақытта шешім қабылдауы керек. Егер сату бөлімі басқа дата уәде етсе, ал цех басқа тәртіппен жұмыс істесе, дау аптаның дүйсенбісінде басталады.

Мысалы, ең бос емес токарлық станок 40 сағаттан 36 сағатқа жүктелсе және қосымша 3 сағат шұғыл қажет болса, бос терезе шамалы. Формально жоспар сыпайы көрінуі мүмкін, бірақ шын мәнінде кез келген сәтсіздік мерзімдерді түсіреді.

Жақсы белгі: бірден көрсетіп бересіз — қай жерде сағаттық резерв жатыр, қай станокта және кім оны шұғыл жұмыcқа бере алады. Егер бұл ақпарат тез табылмаса, буфер тек сөзде ғана бар.

Қане, одан әрі не істеу керек

Соңғы төрт аптаның план мен фактін салыстырудан бастаңыз. Бүкіл зауытқа емес, ең жиі мерзімдер жылжитын бір учаскеден бастаңыз. Сіз не уәде еткеніңізді, станоктардың шынайы қанша сағат жұмыс істегенін және шығындардың қайда кеткенін (переналадка, тоқтаулар, шұғыл тапсырыстар, құрал немесе материал күтулері) салыстырыңыз.

Содан кейін тар нүкте үшін жүктемені шектеу орнатыңыз. Егер ең жүктелген станок тұрақты түрде 90% жүктемеде проблемалар берсе, оған 95% қоюдың қажеті жоқ. Оған 80–85% сияқты түсінікті шек қойып, екі–үш апта бақылаңыз.

Қарапайым әрекеттер ретін бекітіңіз: төрт апта бойынша жоспар мен фактіні тексеру, бір тар нүктені таңдап оған жүктемені шектеу, шұғыл және сериялы тапсырыстарды бөлек есепке алу және қайталанып үлкен ақаулардан кейін буферді қайта қарау.

Сериялы және шұғыл тапсырыстарды бөлек есепке алу көп жағдайда ашық әрі адал нәтиже береді. Сериялық жұмыс тұрақтырақ жүріп, оған аз запас жеткілікті. Шұғыл тапсырыстар кезекті бұзады, жылдам переналадка талап етеді және жоспардағы бос сағаттарды тез күйтейді. Екі ағынды бір цифрға араластырсаңыз, буфер тым оптимистік шығады.

Егер талдау көрсетсе, мәселе кестеде емес, учаскенің мүмкіндігінде екенін, онда EAST CNC мамандарымен жағдайды талқылауға болады. Компания токарлық ЧПУ станоктары мен өңдеу орталықтарын жеткізеді, сондай-ақ таңдау, пуско-наладақ және сервис бойынша көмек көрсетеді.

Жақсы буфер мерзімдерді сақтап қалуға көмектеседі, егер учаскенің жалпы қуаты жеткілікті болса. Ал егер қалыпты жоспарлаудан кейін де резерв қалмаса, мәселе кестеде емес, өндірістік ресурста жатыр.