Орталықтандырылған майлауды тексеру: қателіксіз тәртіп

Неліктен экран қалыпты майлауды растамайды

Басқару панелі тек жалпы көріністі көрсетеді. Ол насос іске қосылғанын, цикл басталғанын немесе датчик контурда қысым көргенін растай алады. Бірақ бұл май қажетті барлық нүктеге жетті деген сөз емес.

Мәселе де осында. Жүйе экранда дұрыс сияқты көрінуі мүмкін, ал бір каретка, бір ШВП гайкасы немесе бір бағыттаушы сол сәтте дерлік құрғақ күйде қалады. Оператор қалыпты статус көреді де, станок шу шығара, қыза бастамайынша немесе жүрісі бірқалыпты болмайынша ақауды байқамайды.

Көбіне ақау бір ғана жерде жасырынып тұрады. Дозатор тұрып қалады, жұқа желі кірмен бітеледі, қосылыста бірден байқалмайтын шағын ағу пайда болады. Осы кезде насос дұрыс, сигнал бар, ал май торапқа жетпейді. Жалпы индикатор мұндай бұзылысты жиі көрсетпейді.

Сондықтан жүйені тек экранмен тексеру жеткіліксіз. Майдың нақты жолын қарау керек: ол дозатордан шықты ма, желі бойымен жүре ме, бағыттаушыларда жаңа із қалды ма. Егер із жоқ болса, панельде дабыл тұрмаса да, жүйе қазірдің өзінде дұрыс жұмыс істемей тұр.

Құрғақ жүрістің салдары тез білінеді. Алдымен үйкеліс артады. Кейін бағыттаушылар ауырлау жүреді, бетінде құрғақ жолақтар мен тозу іздері пайда болады. ШВП-ға түсетін жүк өседі, артық шу шығады, ал уақыт өте қозғалыс дәлдігі төмендейді. Мұндай жағдайда жөндеу қарапайым ауысымдық тексеруден әлдеқайда қымбатқа түседі.

ЧПУ-мен жұмыс істейтін метал өңдеу станоктарында қарапайым ережені ұстанған дұрыс: тек индикацияға сенбеу. Майдың берілісін кем дегенде бір рет тірідей көріп, оның әрбір майлау нүктесіне жететініне көз жеткізу керек, тек ортақ желіде айналып жүрмейтінін тексеру қажет.

Тексеріс алдында не дайындау керек

Тексеріс алдында станокты қауіпсіз болатындай етіп тоқтату керек. Оны сервис немесе қол режиміне ауыстырыңыз, тораптардан жүктемені алыңыз және қозғалыстың толық тоқтауын күтіңіз. Егер станок жақында жұмыс істеген болса, бағыттаушыларға, насосқа және шпиндель аймағына сәл салқындауға уақыт беріңіз.

Мұнда асығу тек кедергі болады. Ыстық станокта жаңа май ізін байқау қиынырақ, ал қозғалып тұрған тораптардың жанында майдың ұсақ ағуын өткізіп алу немесе қате жерге қол созып қою оңай.

Қолыңызда қарапайым заттар болғаны жақсы: шам, таза сүрткіш шүберек, қолғап және белгілеу парағы. Жазып отыру формалдылық үшін емес. Қай жер құрғақ, қай жерде май тамшысы пайда болды, қай қосылыс босаңсыды — соны тіркеп отырсаңыз, қайта тексеру тезірек әрі жорамалсыз өтеді.

Бастамас бұрын май өтетін барлық нүктені табыңыз: бак, насос, коллектор, дозаторлар және майдың бағыттаушыларға не басқа тораптарға шығатын орындары. Алдымен схеманы түсінбей тұрып, панельде қалыпты цикл көріп тұрсаңыз да, май бермей тұрған тармақты өткізіп алуыңыз мүмкін.

Станоктардың құрастырылуы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ мәні бір: сіз майдың бактан шығу нүктесіне дейінгі жолын түсінуіңіз керек. Егер бір жер бірден көрінбесе, станок паспортындағы схеманы ашып, тораптарды ретімен белгілеңіз.

Бөлек бакты тексеріңіз. Май деңгейін қарап, майлау маркасын станок құжаттамасымен салыстырыңыз. Аздап сәйкес келеді деген майды құя салуға болмайды. Насос дұрыс істеп тұрса да, сәйкес емес май дозатор арқылы берілісті өзгертеді және бәрі қалыпты деген жалған сезім тудырады.

Тексерістен бұрын күнін, ауысымын, бактағы май деңгейін, майлау маркасын және насос пен желілер айналасындағы көзге көрінетін кірді тіркеп қою жеткілікті. Мұндай дайындық бірнеше минут алады, бірақ кейін ауытқуды табуды едәуір жеңілдетеді.

Тексеру тәртібі

Тексеру нақты көріністі тек бүкіл тізбекті аралап шыққанда ғана береді, бір индикаторға қарап қойсаңыз болмайды. Әр жолы бірдей тәртіпті ұстанған жақсы: сонда май қай жерде кешігіп жатқанын, ауамен келгенін немесе мүлде жетпей тұрғанын оңай табасыз.

1. Бак пен насостан бастаңыз. Май деңгейін, сүзгінің күйін және насос корпусындағы ағуларды тексеріңіз. Егер май лайланған, көбік болып тұрса немесе бакта кір көрінсе, алдымен соны шешіңіз.
2. Егер станок мүмкіндік берсе, мәжбүрлі майлау циклін іске қосыңыз. Мұны тек қауіпсіз режимде, тораптарды көріп тұрғанда және қолыңызға қауіп төнбеген кезде жасаңыз. Қосу кезінде насосқа құлақ түріңіз: бірқалыпты жұмыс қысқа дірілдер мен ұзақ кідірістерден жақсы.
3. Майдың жолын ретімен бақылаңыз. Алдымен насос пен негізгі магистральды тексеріп, кейін дозаторларға өтіңіз, одан соң түтіктерді қараңыз, ең соңында шығу нүктелерін тексеріңіз. Алдымен бағыттаушылардан бастағанда, ағын қай жерде тоқтағанын өткізіп алу оңай.
4. Ауытқуларды бірден белгілеңіз. Мөлдір желідегі көпіршіктер көбіне ауа сорылып жатқанын көрсетеді. Егер бір тармақ уақыт жағынан айқын қалып қойса, жартылай бітелу болуы мүмкін. Егер май мүлде жоқ болса, қысылып қалған түтік, бітелген арна немесе дозатордағы ақауды іздеңіз.
5. Циклді тағы бір рет қайталап, нәтижені салыстырыңыз. Екінші өтуде кездейсоқ ауытқулар әдетте жоғалады, ал тұрақты ақау анық көрінеді. Егер бір нүкте қайтадан құрғақ қалса, сол жерді ашып, тазалауды кешіктірмеңіз.

ЧПУ токарлық станогында мұндай тексеріс көбіне 10–15 минут алады, бірақ оның пайдасы тозудан кейін кінәні іздегеннен әлдеқайда көп. Бұл — панельдегі статус емес, жүйенің нақты күйін көрсететін күнделікті қызмет көрсету бөлігі.

Дозаторларды қалай тексеру керек

Егер бір дозатор аз май берсе, қасындағы торап насостың да, экранның да қатесін көрсетпей-ақ құрғақ жұмыс істей бастайды. Сондықтан дозаторларды жеке-жеке емес, көршілерімен салыстыра қарап шыққан дұрыс.

Алдымен станокты қауіпсіз режимде тоқтатып, жүйеге бір штаттық беру циклін жіберіңіз. Содан кейін барлық дозаторды бір бағытпен аралап шығыңыз: солдан оңға қарай немесе жоғарыдан төмен қарай. Мұндай тәсіл әлсіз түйінді жіберіп алмауға және бақылауда шатаспауға көмектеседі.

Көрші дозаторларды бір-бірімен салыстырыңыз. Олардың толуы бірдей ме, басқалары жұмыс істеп қойған жерде бос секция жоқ па, бірнеше циклден кейін біреуі топтан қалып қоймай ма — соны қараңыз. Егер үлгіңізде мөлдір бөлік, шток немесе индикатор болса, мәселе көбіне салыстырғанда бірден көрінеді: бір дозатор кеш іске қосылады, жүрісі қысқалау болады, одан кейінгі май ізі әлсіз шығады.

Тек дозатордың шығу нүктесін емес, корпустың өзін де тексеріңіз. Бұранда маңындағы жаңа тамшы, фитинг айналасындағы жылтыр немесе ескі майға жабысып қалған кір — мұның бәрі бекітпе босағанын немесе тораптың баяу ағып тұрғанын білдіруі мүмкін. Мұндай дозатор майды нашар бере алады және бәрі бірдей сияқты деген жалған әсер қалдырады.

Қозғалмалы бөлігі тұрып қала ма, соны бөлек тексеріңіз. Бірнеше циклді қатар қосып, шток бірдей орынға қайта келе ме, бақылаңыз. Егер ол секіріп жүрсе, кідірсе немесе әр жолы әртүрлі тоқтаса, дозатор тұрақсыз жұмыс істеп тұр.

Күдікті тораптарды бірден қызмет көрсету журналына немесе сызбаға маркермен белгілеңіз. Бір ауысымнан кейін қай дозатор сұрақ тудырғанын ұмыту оңай. Егер бір элемент қайтадан көршілерінен қалып қойса, оны енді жай бақылап жүре беруге болмайды — оны шешіп, бөлек тексеру керек.

Линиялар мен қосылыстарды қалай тексеру керек

Ең жиі қателердің бірі қарапайым: оператор экранға қарап қояды да, бүкіл трассаны көзбен өтпейді. Желіні коллектордан беру нүктесіне дейін, еш жерін қалдырмай тексеру керек. Егер түтіктің бір бөлігі кожух астына кетсе, оған қол жеткізіп, соңына дейін қарап шығыңыз.

Бір желімен жүріп, содан кейін келесісіне өтіңіз. Сонда шатаспау оңай. ЧПУ токарлық станогында солдан оңға қарай немесе жоғарыдан төмен қарай қозғалған ыңғайлы, әрі күмәнді жерлерді бірден белгілеп отыруға болады.

Тек анық ағуды ғана емес, ұсақ белгілерді де бақылаңыз. Мәселені көбіне түтіктің майысуы, бұлдырлануы, фитинг тұсындағы жіңішке жарық, ауа көпіршігі бар бос бөлік көрсетеді. Егер түтік қатайып кетсе, сарғайса немесе иілу жерінде жарылып бара жатса, оны келесі ауысымға қалдырмаған дұрыс.

Әр қосылысты алдымен қысқа тазалаудан кейін қолмен тексерген жөн. Алдымен май мен кірді сүртіңіз, содан кейін фитингке саусақпен тигізіңіз. Егер ол қозғалып тұрса, бекітуі әлсіз. Тым қатты тартпай қысыңыз: артық тартылған фитинг те мәселе туғызады, әсіресе пластик түтікке келгенде.

Ұқсас тораптардағы ұқсас желілерді салыстыру өте көмектеседі. Егер екі түтік жақын нүктелерге барып, ұзындығы шамалас болса, олардың күйі де көбіне ұқсас болады. Бір желі таза әрі құрғақ болып, көршісінде май ізі бар болса, бірінші тармақта бітелу, ауа сорылуы немесе қосылыстың тығыз еместігін іздеңіз.

Тексерістен кейін стык орнын қайтадан сүртіп, жүйеге беру циклін жіберіңіз. Егер қосылыс маңында жаңа тамшы пайда болса, экранда дабыл болмаса да, желі толық ұстамай тұр деген сөз.

Әсіресе қозғалыстағы бөліктердің жанындағы учаскелерге мұқият қараңыз. Онда түтіктер жиі үйкеледі, майысады және уақыт өте жарылады. Осындай жерде аз ғана ауа сорылуы қалыпты берілісті жалған көрініске айналдырады, кейін құрғақ жүріс бағыттаушыларға дейін жетеді.

Бағыттаушыларда нені қарау керек

Бағыттаушылардың күйі көбіне панельден бұрын шындықты айтады. Қалыпты белгі — жұмыс бетінде майдың біркелкі жұқа қабаты. Ол жеңіл жылтыр сияқты көрінеді, құрғақ күңгірт жолақтар да, шалшық та болмайды.

Алдымен бір тораптың екі жағын салыстырыңыз. Сол және оң бағыттаушы ылғалдылық пен май ізі кеңдігі жағынан шамалас көрінуі керек. Егер бір жағы жылтырап тұрса, екіншісі құрғақ болса, май біркелкі жетіп жатқан жоқ. Бұл көбіне бірнеше ось жүрісінен кейін-ақ байқалады.

Май қабаты жұқа болуы керек. Тым қалың, дымқыл із әрдайым жақсы белгі емес. Кейде май керек жерге бармай, фитинг, стык немесе бүлінген желі маңында сыртқа шығып кетеді. Онда бағыттаушыда жылтыр бар, бірақ ол жергілікті ғана, біркелкі жұмыс ізінен гөрі ағуға көбірек ұқсайды.

Тек ортасын емес, каретканың шеттерін де қараңыз. Май ізі көбіне дәл сонда бірінші жоғалады. Жүрістің шеткі қалыптарын және жүктеме көбірек түсетін орындарды тексеріңіз. Егер ортасында май бар да, шетінде жоқ болса, жүйе қазірдің өзінде дұрыс істемей тұр.

Кірге де бөлек баға беріңіз. Қалыпты жұқа қабат ұсақ шаңды ұстайды, бірақ қою жабысқақ массаға айналмауы керек. Егер бағыттаушыда май мен жаңқаның қара пастасы пайда болса, ол жұмысқа кедергі келтіріп тұр. Мұндай қақ құрғақ жерді жасырады және оңай шатастырады.

Күмәндансаңыз, майлау циклінен кейін кішкентай бөлікті таза салфеткамен сүртіп, жаңа біркелкі іздің қаншалықты тез пайда болатынын қараңыз. Сол кезде жұмыс қабатын ескі лас қабаттан және кездейсоқ ағудан ажырату жеңілірек.

Қай жерде жиі қателеседі

Ең жиі қате — бір ғана майлау цикліне қарап қорытынды жасау. Насос қосылды, панельде дабыл жоқ, демек бәрі дұрыс сияқты. Бірақ бір цикл әлсіз дозаторды, желідегі ауаны немесе жартылай бітелуді әрдайым көрсете бермейді. Күмән туса, бірнеше циклді қатар қарап, барлық нүктені салыстырған дұрыс.

Ескі май дақтары да көп шатастырады. Бағыттаушыларда, кареткаларда және штуцер маңында алдыңғы жұмыстан қалған қабат жиі қалады. Ол сол сәтте май келіп тұрғандай көрінеді, ал шын мәнінде жаңа циклде май мүлде жетпеген болуы мүмкін. Тексеріс алдында бақылау нүктелерін сүртіп, тек жаңа ізге қараған дұрыс.

Көбіне тек жақын нүктелерді тексереді. Бұл түсінікті: олар қол жететін жерде, көзге анық көрінеді және майдың жылтыры тез байқалады. Бірақ ақау жиі ұзын желі, көбірек қосылыс және ауа сорылу не түтіктің майысу қаупі жоғары алыс тармақта жатады. Егер алыс нүктелерді ешкім қарамаса, мәселе апталап созылуы мүмкін.

Тағы бір қате — бос бакқа қолда бар бірінші майды құя салу. Станок үшін бұл жаман әдет. Басқа тұтқырлық пен басқа құрам дозатор арқылы берілісті өзгертеді, кейде каналдарда жабысқақ қақ пен кір қалдырады. Егер май таусылса, тоқтап, дәл осы торапқа арналған майды құю керек.

Тыныш ауытқулар да жиі еленбей қалады. Бір арна әлсізірек береді, бір бағыттаушыдағы із жіңішкелеу, тамшы кеш шығады — станок әлі жұмыс істеп тұрған соң бұған ешкім жазба қалдырмайды. Кейін ол ұсақ нәрсе тозуға айналады, ал қашан басталғанын еске түсіру қиын болады.

Жақсы әдет қарапайым: біртүрлі нәрсе байқасаңыз — оны бірден ауысым журналына енгізіңіз. Тіпті X осі, сол жақ алыс нүкте, екінші циклден кейін ізі әлсіз деген қысқа жазбаның өзі механикке нақты бастапқы нүкте береді.

Ауысымға арналған қысқа чек-парақ

Ауысымдық тексеріс жарты сағатқа созылмауы тиіс. Егер оператор оны ауысым басында бірнеше минут қана жұмсап өткізсе, бағыттаушылар құрғақ жұмыс істей бастағанша проблеманы байқап үлгеруі жиі мүмкін.

Жылдам тексеріс үшін мына тәртіп жеткілікті:

• бакқа қарап, май деңгейінің жұмыс диапазонында екеніне көз жеткізіңіз;
• циклді қосып, насосқа құлақ түріңіз: бірқалыпты қысқа дыбыс сықырдан, созылған гуілден және өткір шертуден жақсы;
• желілер мен дозаторлар бойымен көз жүгіртіп, көпіршік, бос бөлік және айқын ағу жоқ па, соны қараңыз;
• беру нүктелері мен бағыттаушыларды тексеріңіз: циклден кейін жаңа жұқа із пайда болуы керек, ескі лас қабат емес.

Майдың бар-жоғына ғана емес, суреттің біркелкілігіне де қараған пайдалы. Бір бағыттаушыда із жаңа әрі тегіс болып, екіншісінде дерлік ештеңе жоқ болса, станок әзірге шу не қате шығармай тұрса да, берілісті тереңірек тексеруге себеп бар.

Егер бірдеңе күмән тудырса, тексерісті ауысым соңына қалдырмаңыз. ЧПУ станоктарына қызмет көрсетуде майлауды кешіктіру тез тозуға әкеледі, ал ол қысқа тексеріс үшін тоқтаудан әлдеқайда қымбат.

Цехтан бір мысал

Бір ЧПУ станогында майлау бойынша панель қате көрсетпеді, насос циклді әдеттегідей орындады. Бірақ оператор экраннан бұрын бір қызық нәрсені байқады: бір осьтің дыбысы қаттырақ шықты, ал кері жүрістегі үн де қатаңырақ болды.

Ол индикатормен жорамал жасамай, тоқтап тұрған станокта қолмен майлау циклін қосты. Жақын нүктелерде беріліс бірден байқалды, ал алыс дозатор бос күйінде қалды. Панельде бәрі қалыпты сияқты, бірақ май нақты торапқа жетпей тұрды.

Одан әрі тексеріс желі бойымен, асықпай жүрді. Насостан ақаулы нүктеге дейін барлық қосылыстарды қолмен және көзбен қарады. Кожух маңынан түтіктің майысқан жері табылды: желі жарылмаған, бірақ оны қысып қалғаны сонша, өтетін жері дерлік жабылып қалған. Мұндай жағдай тазалау кезінде, ұсақ жөндеуден кейін немесе кожухты орнына дұрыс қоймағаннан кейін болады.

Түтікті түзеп, майысу қалмағанына көз жеткізді. Содан кейін тағы бір қолмен цикл берілді. Бұл жолы дозатор жұмыс істеді де, бағыттаушыда сау осьтегідей біркелкі жұқа май ізі пайда болды. Салыстыру үшін оператор бірден екі жақты қарап шықты — айырмашылық сонда тезірек көрінеді.

Бірнеше жүрістен кейін шу бәсеңдеді, бірақ жұмыс сол жерде тоқтамады. Журналға торап нөмірін, осьті, майысу орнын және тексеру күнін жазды. Құбырды кожух қайта қыспайтынына көз жеткізу үшін келесі ауысымға қайта тексеру де белгіленді.

Дұрыс тексеріс көбіне осылай болады — жорамалсыз. Экран жүйе циклін көрсетеді, бірақ әр нүкте өз үлесін алды дегенді білдірмейді. Дозаторды, желіні және бағыттаушыдағы май ізін бірге салыстырсаңыз, себепті тезірек және артық бөлшектемей табасыз.

Тексерістен кейін не істеу керек

Тексерістен кейін байқағаныңызды ойда қалдырмаңыз. Барлық белгіні бір қысқа тізімге жинаңыз: қай дозатор дұрыс жұмыс істеді, қай желі сырт жағынан құрғақ не дымқыл, және бағыттаушыларда майдың біркелкі ізі бар ма. Сонда шешім бірден көрінеді, келесі тоқтауды күтпейсіз.

Жазбаны жалпы сөзбен емес, нүкте бойынша түсірген ыңғайлы. Мысалы: X дозаторы — беріліс жоқ, Y желісі — қосылыс маңында май ізі, оң жақ бағыттаушы — ізі әлсіз. Мұндай жазба ауысымға да, сервиске де көмектеседі.

Содан кейін белгілерді екі топқа бөліңіз. Бір бөлігін сол жерде-ақ жабуға болады: қосылысты тартып қою, фитинг айналасындағы ескі кірді тазалау, бақылау аймағын сүрту, майлау циклін қайталау және нәтижені қайта қарау. Екіншісіне кездейсоқ тиіспеген дұрыс: тұрақсыз беріліс, қайталанған циклден кейін де құрғақ қалған бағыттаушы, бір контурдың айқын кешігуі, желідегі жарық немесе тұрақты ағу.

Қайта тексеріс дерлік әрқашан қажет. Егер қосылысты тартып қойсаңыз немесе дозаторды ауыстырсаңыз, бұл жеткіліксіз. Жүйеге жұмыс циклін өткізіп, содан кейін беріліс пен май ізін қайта тексеріңіз. Тағы бір бақылауды келесі ауысымда немесе келесі күні жасап қойған жақсы, әсіресе мәселе бұрын үнемі емес, кейде ғана пайда болса.

Күмән қалса, панельде қате жоқ екен деп өзіңізді тыныштандырмаңыз. Экран команда не статус көрсетеді, бірақ станоктағы нақты көріністі алмастырмайды. Бір контур басқалардан нашар жұмыс істесе, тозу үнсіз әрі жылдам жүреді.

Ақауы бар станоктар үшін майлау бойынша қарапайым журнал жүргізу пайдалы. Тіпті қысқа жазбалардың өзі қайталануды байқауға көмектеседі: бір дозатор, бір тармақ, бір бағыттаушы.

Егер базалық әрекеттерден кейін мәселе шешілмесе, сервис мамандарын қосқан дұрыс. ЧПУ токарлық станоктар, өңдеу орталықтары және метал өңдеудегі автоматты желілер үшін мұндай жұмыстармен EAST CNC айналысады. Компания Taizhou Eastern CNC Technology жабдығын жеткізеді және тек таңдау мен іске қосуды емес, сервис қызметін де атқарады, сондықтан қайталанатын майлау ақауларын мамандармен бірге қарастырған дұрыс.