Екінші токарлық станок: тапсырыстар өскен кезде нені қосу керек

Неліктен бір станок жұмысты ұстай алмасады

Участоктың шамадан тыс жүктелуі әдетте кенеттен бұзылу немесе сатылымның құлдырауынан басталмайды. Көбіне цех жай ғана тығырыққа толады. Тапсырыстар 15–20% өседі, ал өңдеу кезегі шамамен екі есе ұзаруы мүмкін. Бұның себебі — станок тек қиюмен ғана жұмыс істемейді. Ол баптауды күту, құралды ауыстыру, бірінші бөлшекті тексеру және партиялар арасында шұғыл кірістерді орындауға міндетті.

Бір токарлық орталық бөлшектер ұқсас болып, кесте болжамды болғанда жақсы жұмыс істейді. Бірақ сменада шағын партиялар, қайталанатын тапсырыстар мен шұғыл бөлшектер араласа бастағанда жоспар бұзыла бастайды. Кеше оператор ұзын серияны өңдеді, ал бүгін ол құрал-жабдықты шешіп, басқа патрон қояды, бағдарламаны түзетеді және өлшемге келтіреді. Қағаз бетінде бұл 30–40 минут сияқты көрінуі мүмкін. Шындығында бұл сменаның елеулі бөлігін алады.

Шұғыл бөлшектер кестеге ең қатты соққы береді. Клиент бірнеше дана «кешегі» сұрайды — оларды кезектен тыс қояды да, бүкіл күннің жоспары көшеді. Бір партия аяқталмай жатып келесі күтіп тұр, ал станок тапсырмалар арасында үнемі ауысып жатады. Мұндай кірістер қаншалықты көп болса, пайдалы машиналық уақыт соғұрлым азаяды.

Қайта баптау да ресурсты тез кептіреді. Оператор құлақтарды ауыстырып, құрал ұстағыштарын реттеп, құралдың орнын тексеріп, қайтадан тұрақты өлшемге келтіруге мәжбүр болады. Жұмыс күйзеліске келеді. Бұл әрқашан ірі бракқа әкелмесе де, қосымша өлшеулер, қайта баптау және кішігірім қателер жиілеуі мүмкін.

Көбіне шамадан тыс жүктелуді мына белгілерден көруге болады:

• станокқа кезек бірнеше күнге алдын ала жазылған;
• бір шұғыл тапсырыс бүкіл сменаның жоспарын бұзады;
• қайта баптаулар қазіргі көлемге қарағанда тым көп;
• оператор өңдеуден гөрі баптаумен көбірек айналысады;
• партиялар арасындағы бос уақыт күнделікті қалыпқа айналған.

Егер цех осындай жағдайға жетсе, мәселе жоспарлау тәртібінде емес. Бір станок жай ғана шектеулі мөлшерде жұмыс істейді. Екінші токарлық станок қажет емес "бос орынға" емес, қалыпты ырғақты қайтаруға және үнемі ауысу кезінде жоғалатын сағаттарды тоқтатуға.

Алдымен тар жерді анықтаңыз

Тапсырыстар кезегіне ғана көз жіберіп қате қорытындыға келу оңай. Станок бүкіл сменада бос тұрмай көрінуі мүмкін, бірақ бұл оның толықтай металл қиюмен ғана айналысатынын білдірмейді.

Әдеттегі аптаны алып, оны сағаттар бойынша бөлшектеңіз. Шпиндельдің нақты бағдарламамен қанша уақыт жұмыс істегенін және қанша уақыт баптау, құралды ауыстыру, материалды дайындау, бірінші бөлшекті тексеру және операторды/наладчикті күтуге кеткенін бөліп жазыңыз. Тіпті 2–3 аптаның қарапайым журналы да нақты сурет береді.

Пайдалы төрт көрсеткішті есептеу керек:

• таза өңдеу сағаттары;
• қайта баптау сағаттары;
• құрал немесе оснасткаға байланысты тұрып қалулар;
• бірінші бөлшекті бақылауға кеткен уақыт.

Айырмашылық жиі таң қалдырады. Станок жоспар бойынша аптада 60 сағатқа тұрса, таза қию тек 28 сағат қана болуы мүмкін. Мұндай жағдайда жаңа станок өзі-ақ кешігуді шешпейді. Алдымен неліктен жартыдан астам уақыт бөлшек шығаруға кетпейтінін түсіну қажет.

Содан кейін тапсырыстарды қайталанатын және бір реттік деп бөліңіз. Егер цех апта сайын бірдей позицияларды шығарып тұрса, баптауға кететін шығындар әдетте төмен болады, ал негізгі тежегіш — цикл уақыты. Егер тапсырыстар көп, бірақ бәрі әртүрлі болса, шығарылым жиі қайта баптаулар мен бірінші бөлшекті бақылауға ұшырайды.

Жылдам тест те бар. Кезек қай жерде өсіп жатқанын қараңыз. Егер бөлшектер тұрақты баптаумен бір операцияда ілініп тұрса, мәселе әдетте ұзын циклде болады. Егер кезек номенклатура өзгерген күндері ұлсса, себеп көбіне қайта баптауда.

Мұндай есеп екінші токарлық станокты болжамсыз таңдамауға көмектеседі. Егер цифрлар таза өңдеудің көп екенін көрсетер болса, цех қуат жетіспеушілігіне тап болған. Егер уақыт партиялар арасындағы ауысу саласында кетіп жатса, іздеу тек тағы бір станок емес, басқа жұмыс форматын қажет етеді.

Қашан дәл сол станокты алу тиімді

Бірдей станок ағым тұрақты болған жерлерде мағынасы бар. Егер цех бірнеше ай бойы дәл сол номенклатураны шығарып, негізгі уақыт дәл шығарылымға кетіп жатса, ең дұрыс шешім — екінші осындай токарлық орталық орнату.

Артықшылықтар тек станокта ғана емес. Сіз таныс баптауды, сол логиканы және бұрыннан тексерілген оснастканы аласыз. Оператор жаңа интерфейске үйренбейді, технолог процессті нөлден жазбақ түгілі қайта қараудың қажеті болмайды, іске қосқаннан кейін ұсақ қателер ықтималдығы төмен.

Бұл нұсқа әсіресе шығарымды тез арттыру қажет болғанда қолайлы. Егер бірінші станок шамамен толық жүктелген болса, екінші машина көбіне өсуге ең қысқа жол береді. Белгілі партиялар жаңа станокқа көшеді де, ағымдағы тапсырыстар бойынша мерзімдер «жанып» кетпейді.

Жақсы мысал — бір өлшемдік вальдер мен сайлалардың дербес тобына тұрақты бағытталған участок. Оснастка жинақталған, құлақтар отработаны, бағдарламалар он реттен көп іске қосылғаннан кейін түзетілген. Мұндай жағдайда жаңа, бірақ мүлде басқа сипаттағы станок тек қосымша жұмысты ғана тудыруы мүмкін. Сол модель дереу болжамды нәтиже береді.

Тағы бір артықшылық — резерв. Екі бірдей машина болса, біреу техникалық қызметке немесе шағын ақауға түскенде бағдарлама, құрал және тапсырманы тез ауыстыруға болады. Өндіріс толық тоқтамайды.

Дубликат әдетте тиімді, егер қайталанатын бөлшектер негізгі табыс әкелсе, оснастка мен құрал таңдалған болса, персонал осы модельде сенімді жұмыс жасаса және шығарымды жылдам арттыру қажет болса.

Қашан икемдірек модель алу керек

Икемдірек модель басқа жағдайда қажет: жүктеме бірдей бөлшектерден емес, тапсырыстардың үнемі ауысуынан өседі. Бүгін цех болаттан ұзын вал, ертең тоттан жасалған қысқа сай, кейінгі күні басқа талаптары бар корпус бөлігін бұрады. Мұндай жағдайда екінші станок жай ғана біріншіге ұқсамай, бірінші станок шектеулеріне төтеп бере алатын тапсырмаларды жабуы тиіс.

Бұл әдетте мынадай көрініспен көрінеді. Бір станок тек кейбір номенклатурада ғана жылдам жұмыс істейді, ал қалған жұмыстарда цех процессін машинаның шектеулеріне икемдеуге мәжбүр болады. Оператор жиі оснастканы ауыстырады, кесу құралын әр партияға қайта реттеуге тура келеді, шағын тапсырыстар бүкіл кестені бұзады. Нәтижесінде станок бос емес, бірақ шығарылым төмен.

Икемдірек модель әртүрлі ұзындық, диаметр және материал бөлшектерін қосымша компромисссіз қабылдау қажет болғанда көмектеседі. Ол ең қуатты немесе қымбат болмауы да мүмкін. Көбіне маңыздысы — партиядан партияға өту оңай және қысқа болу.

Бұл нұсқа әдетте шағын және жиі өзгеретін партиялар болса, әртүрлі материалдар қатар жүрсе, кей бөлшектер бірінші станоктың диапазонына сыймаса және қайта баптау сменаның елеулі бөлігін алса пайдалы. Тағы бір айқын сигнал — сату бөлімі бағаға байланысты емес, цех аралас жүктемені алу ыңғайсыз болғандықтан клиенттерден бас тартады.

Жақсы мысал — бір станокпен сериялық втулкалар мен валдар берілетін цех. Қайталанатын тапсырыстар болғанда бәрі жақсы еді. Содан кейін шағын партиялар: фланецтер, қысқа біліктер, әртүрлі болаттар мен алюминийден бөлшектер келіп жатты. Бірінші станок төтеп берді, бірақ үнемі тоқтап бапталумен. Мұндайда икемдірек модель бірдей емес станоктан гөрі көбірек пайда әкеледі, себебі ол партиялар арасындағы дайындықты және баптауды жеңілдетеді.

Қашан бір отбасына арналған станок бөлу керек

Егер бірдей топтағы бөлшектер айдың көп бөлігін алып жатса, жалпы станок өзіне кедергі жасай бастайды. Қайталанатын партиялар бір реттік тапсырыстармен қатар тұрып, наладчик қайта-қайта құлақтар мен құралдарды ауыстырады, ал шұғыл бөлшектер сериялық жұмысты бұзады. Мұндай уақытта бір отбасы бөлшектерге арналған жеке станок көп жағдайларда әмбебап орталықтан гөрі тиімдірек.

Белгі қарапайым: сіз күн сайын дерлік бірдей позицияларға қайта ораласыз. Мысалы, цех тұрақты түрде бір диаметр диапазонындағы втулкалар немесе ұқсас геометриялы корпус бөлшектерін өңдейді. Оларға өз құлақтары, кескіштері және режимдері таңдалған, операторлар циклді шамамен жаттап алған. Демек, жұмыс жеке ағынға дайын.

Жұмыс әсері қайталанушылық шынайы жоғары болғанда көрінеді. Бір рет оснастка отбасы үшін бапталып, кейін жиі қайта баптауға уақыт кетпейді. Бұл әсіресе ыңғайлы, егер бөлшектерде бірдей қысу түрі, ұқсас құрал жиынтығы, тұрақты өңдеу режимдері және бірдей операциялар жолы болса.

Сонда екінші станок болжамды серияны қабылдап, бірінші станокты стандартты емес тапсырыстар, тәжірибелі партиялар және шұғыл жұмыстар үшін босатады. Кезек қысқарады — станоктар көбейгендіктен емес, әр түрлі жұмысты бір күнтізбеге араластырмайтындықтан.

Алайда мұнда да қате жасау оңай. Кейбіреулер отбасының көлемі әлі тұрақталмаған кезде тым ерте жеке станок сатып алады. Бір-екі айдан кейін жүктеме төмендеп, машина бос қалуы мүмкін. Сондықтан бір табысты айға ғана емес, тоқсан бойы қайталанғыштыққа қарап шешім қабылдаған дұрыс.

Үш нәрсені тексеріңіз: бұл отбасы аптасына қанша сағат алады, дәл осы отбасы үшін қайта баптауға қанша уақыт кетеді және бірінші орталықта осы қайталанатын серияны шығарғанда сіз қандай шұғыл немесе жоғары маржалы тапсырыстардан айырылып жатсыз. Егер сандар сәйкес келсе, жеке ағын әдетте өте тиімді жұмыс істейді.

Екінші станокты таңдау — қадамдар

Тапсырыстар өсіп жатқанда сезімге немесе каталогқа қарап станок алмаңыз. Алдымен цех жүктемесін цифрлар бойынша бөлшектеңіз. Әйтпесе көзіңізге сеніп сатып алған машина аймақтағы жағдайды мүлде өзгертпеуі мүмкін.

Жұмыс схемасы қарапайым.

1. Соңғы 3–6 айды алыңыз да, сол мерзімдегі барлық бөлшектер тізімін жинаңыз. Қасында көлемді, цикл уақытын, қайта баптауды және әр позиция бойынша пайдаңызды жазыңыз.
2. Ағынды үш топқа бөліңіз: қайталанатын бөлшектер, шұғыл тапсырыстар және бір реттік жұмыстар. Бұл станокты ең қинатып тұрғанды көрнекі көрсетеді.
3. Әр топ үшін үш сценарийді салыстырыңыз: дәл сол станок, икемдірек модель немесе бір отбасыға арналған жеке станок.
4. Тек сатып алу бағасын ғана санаңыз. Қосыңыз: оснастка, құралдар, цехтағы орын, коммуникация жүргізу, операторды оқыту, іске қосу және сервис шығындары.

Осындай талдаудан кейін картина әдетте анықталады. Егер 60–70% жүктеме бірдей немесе ұқсас баптауды талап ететін бөлшектерден болса, алғашқы станоктың көшірмесі жиі тиімді. Оның енгізуі оңайырақ, оператор тез үйренеді және шығарымды жылдам арттырасыз.

Егер тапсырыстар ауытқып, номенклатура кеңейсе, икемдірек модельге қараңыз. Ол көбірек түрдегі жұмыстарды жауып бере алады, бірақ бастапқы чекінің өзі көбіне жоғары болады. Мұнда кейін айына екі рет пайдаланылатын мүмкіндіктер үшін артық төлеу оңай.

Бір отбасыға арналған жеке станок ондай топ басқа жұмыстарға кедергі жасай бастағанда мағыналы. Мысалы, бірінші токарлық орталық күн бойы валдар мен втулкаларды өңдесе, ал шағын шұғыл партиялар кезекті бұзса, арнайы машина үлкен әсер беруі мүмкін.

Паспорттық қуатқа емес, тар жерге қараңыз. Мысалы, бірінші станок кезек пен қайта баптауларды есепке алып сменада 11 сағат бос емес жұмыс істейді делік. Жаңа нұсқа дәл осы кезекті азайтуы тиіс. Егер екінші станок бірінші станокты тек 2 сағатқа ғана жеңілдетсе, ал басқа сценарий 5–6 сағат еркіндік берсе, таңдау анық.

Қалыпты цех мысалы

Шағын цех бір токарлық орталықпен жұмыс істеді. Онда үш топ бөлшек дайындалды: валдар, втулкалар және кішкентай фланецтер. Тапсырыстар бірқалыпты болған кезде станок жоспарды толығымен орындайтын. Сосын көлем өсті де, кешіктіру басталды. Шұғыл партиялар кезекке тұрып, оператор жиі оснастканы шешіп, құралды қайта орнатты.

Иесіне бастапта дәл сол типтегі екінші станок ұнай көрінді. Артықшылығы анық: таныс кинематика, дағдылы режимдер, адамдарды оқыту оңай және құрал-жабдық қорын ұстау ыңғайлы. Бірақ цифрлар басқа картинаны көрсетті.

Екі апта бойы цех сменаның қай бөлігінде уақыт жоғалып жатқанын жазып шықты. Валдар 60–100 дана сериямен, бағдарламаны аз түзетумен шығарылса, втулкалар 10–20 дана шағын партиялармен келді. Фланецтер жиі құлақ ауыстыру мен баптауды қажет етті. Бір сменада оператор 4–6 қайта баптау жасады, және кіші партияларға кететін уақыт партиялар арасындағы ауысуда көп болды.

Көрініп тұрғаны: кезекті ұзын валдар жасайтын емес, кіші партиялар тудырып отыр. Бірінші станок оларды қалыпты орындап отыр еді. Тар жер кіші партияларда — уақыт қиюға емес, ауысуларға кетуде.

Сандарды есептегеннен кейін алғашқы станоктың дәл көшірмесін сатып алу артықтай көрінді. Логикалық шешім — икемдірек модель алу болды, ол жиі өзгеретін номенклатураны жеңіл қабылдайды. Бірінші станок қайталанатын валдар мен кейбір втулкаларға қалды. Жаңа станок шағын партиялар мен ай сайын баптау өзгеретін бөлшектерге берілді.

Ағындар бөлінгеннен кейін жұмыс тынышталды. Бірінші орталық ұзақ әрі үзіліссіз жұмыс істеді, ал екінші станок жиі баптаудан біріншіге кедергі жасамады. Шағын тапсырыстардың мерзімі қысқарды, цех уәде етілген мерзімдерді бұзуды тоқтатты.

Қазақстандағы көптеген шеберханаларда жағдай ұқсас. Егер цехқа қай станок қосуды ойлап жатсаңыз, айына бөлшектер санына ғана емес, сменаны жиі не бұзатынын тексеріңіз. Сол бұзатын тапсырыстар әдетте келесі станоктың қандай болу керектігін айтады.

Екінші станок сатып алудағы қателіктер

Тапсырыстардың өсуі цехты асығыс сатып алуға итермелейді. Ең жиі кездесетін қате — екінші станокты өз жүктемеңізге емес, көршінің мысалына қарап таңдау. Көршінің өндірісі үшін жараған шешім сізде мүлде жарамас.

Баға да жиі адастырады. Тек станоктың бағасына қарап, патрондар, құлақтар, құрал ұстағыштары, өлшеу, іске қосу, оқыту және сервис шығындарын ұмытады. Нәтижесінде «арзан» нұсқа бірнеше айдан кейін қымбатқа түседі, өйткені оснастканы күту уақытты және өндірістік тоқтауларды ұлғайтады.

Тағы бір қате — қайталанатын қарапайым жұмыс үшін тым әмбебап модельді алу. «Барлығын істей алады» идеясы тартымды, бірақ жаңа станок бір отбасы бөлшектерді өңдейтін болса, артық икемділік бағаны көтеріп, іске қосуды қиындатуы мүмкін. Мұндай жұмысқа нақты ағынға бейім конфигурация жиі тиімдірек.

Адам ресурстары да маңызды. Станок өздігінен іске қосылмайды, оны қызмет көрсетпейді және бағдарламаны қайта жазбайды. Егер цехта бір ғана мықты наладчик болса және ол шамадан тыс жүктелген болса, күрделі машина шығарымды емес, кезекті ұшырастыра алады.

Сатып алмас бұрын төрт нәрсені тексеріңіз:

• кезекке ne жиі тұрып қалады;
• толық жиынтық қанша тұрады, тек станок емес;
• келесі 6–12 айда қандай бөлшектер осы станокта жүретін болады;
• наладчик, оператор және ақау болғандағы бірінші жауапты кім болатыны.

Адамдар қате таңдамайды брендтің нашардығынан гөрі — екінші станокты "тағы бір станок" деп сатып алып, нақты цехтағы тар нүктеге жауап етпеген кезде қателеседі.

Шешім қабылдамас бұрын жылдам тексеру

Екінші станок сатып алуды қысқа сүзгіден өткізіңіз. Егер бір сұраққа айқын жауап болмаса, цех дұрыс емес машинаны немесе тым ерте сатып алу қаупін алады.

Алдымен нақты бөлшектерді атаңыз — "болады бірнәрсе болсын" емес, нақты позициялар: корпус, вал, втулка, фланец, партия көлемі, материал, қажетті дәлдік. Тізім қағазда барда бірден көрінеді — сізге дәл осындай токарлық орталық па, әлде икемдірек модель ме, әлде жеке станок па қажет.

Сосын осы тізімді сағаттарға аударыңыз. Жаңа станок іске қосылған алғашқы айдан бастап жүктемені алуы керек. Егер ағымдағы тапсырыстар айына 120–140 сағат берсе, бұл есептеу базасы. Егер 30–40 сағат қана шықса және қалғаны менеджердің үмітінде болса — шешім әлі әлсіз.

Тексеру әдетте төрт пунктке түседі:

• бөлшектер тізімі және оларға ай сайынғы түсінікті көлем бар ма;
• жаңа станокқа бірден қанша станок сағаты тиесілі екенін есептедіңіз бе;
• цехта орын, электр қуаты және кемінде бір оператор немесе наладчик бар ма;
• окупаемость ағымдағы тапсырыстарға негізделген, "үлкен клиент келсе" деген үмітке емес.

Үшінші пункт жиі төмен бағаланады. Станокты тез әкелуге болады, ал орын, электр, құрал, сорғы, кран және адамдар ұйымдастырғанда кешігулер басталады. Нәтижесінде құрал-жабдық тұрғанымен, төлемдер жүріп, шығарым өспей қалады.

Окупаемосты есептегенде қатал болыңыз. Тек қана цехтың қазіргі тапсырыстарын, орташа маржасын, нақты жүктемені, құрал және сервис шығындарын қолданыңыз. Жаңа нарыққа үміт сақтауға болады, бірақ оны есептеу негізіне құрмаңыз.

Прост мысал: цех екі тұрақты клиентке үш отбасы бөлшекті өңдейді. Бір отбасы ағымдағы станок уақытының дерлік жартысын алады. Жаңа станок сол ағымды бірінші айдан алып, оған орын мен ауыспалы оператор бар болса, шешім сауатты болады. Егер жүктеме тек "мерзімдік кезеңнен кейін" пайда болса — күтуді және қайта есептеуді қарастырыңыз.

Қаншадан кейін әрекет ету керек

Жүктеме, қайта баптау, брак, мерзімдер мен маржа бойынша бір парақ цифр жинаңыз. Барлығы бір жерде көрініп тұрғанда екінші станок туралы шешім саналырақ шығады. Сіз сезімге емес, үш анық сценарийге қарайсыз: дәл сол станокты қою, икемдірек модель алу немесе бір отбасыға арналған жеке машина бөлген.

Сосын жеткізушімен сөйлескен дұрыс. Мәсе11ені тізім опциядан бастап емес, өз бөлшектеріңізден бастаған жөн: кезек қайда жиналады, оператор қанша рет сменада станокты баптайды, қандай материалдар мен допусктар жиі кездеседі және партиялар арасындағы уақыт қанша үнемдеуге тұрады.

Егер сізге тек таңдау керек емес, іске қосуға дейінгі толық қызмет керек болса, бүкіл циклды жабатын компанияларға қарауға болады. Мысалы, EAST CNC токарлық станоктарды жеткізіп, консультация, таңдау, жеткізу, пуско-налажка және сервис қызметін ұсынуы мүмкін. Бұл тек машина емес, тапсырыстар өсуіне бейімделген жұмыс схемасы қажет болғанда пайдалы.

Цех тапсырмасынан бастаңыз. Жаңа станок нақты бір уақыт немесе ақша жоғалтуды жоюы тиіс. Олай болмаған жағдайда сатып алу тек еденде қымбат резерв болып қала береді.