ЧПУ станогындағы шпиндель подшипниктерінің тозу белгілері

Станоктың жұмысында не өзгереді

Шпиндель подшипниктеріндегі мәселе сирек бірден білінеді. Көбіне станоктың мінезі біртіндеп өзгереді, ал цехтағы қарбаласта мұны байқамай қалу оңай. Кеше бәрі қалыпты еді, бүгін оператор дыбыстың бөлек екенін, корпустың ертерек жылынатынын, ал өңделген бөлшектің беті бұрынғыдай таза шықпайтынын аңғарады.

Шпиндель подшипниктерінің тозу белгілері әдетте жалғыз-жарым келмейді. Егер шпиндель тезірек қыза бастаса, үйреншікті айналымда жаңа гуіл шықса, ал айналымға шығуы сәл ұзағырақ уақыт алса, бұл жай сәйкестік емес. Бөлек-бөлек қарасаңыз, мұндай нәрсені кейде кесу режиміне, цехтағы ауа райына немесе материалдың өзіне аудара салуға болады. Ал бәрі бірге әлдеқайда анық сигнал береді.

Ең алдымен қызу байқалады. Станок қалыпты режимге шығады, бірақ торап бір апта немесе бір ай бұрын дәл сол жұмыстағыдай емес, бұрынғыдан жылырақ болып тұр. Температураның аздап өсуі өз алдына ештеңені дәлелдемейді, бірақ үйреншікті көріністен күрт айырмашылық болса, міндетті түрде тексеру керек.

Дыбыс та солай. Дені сау шпиндельдің шуы біркелкі болады.

Температура қашан қалыпты емес деп есептеледі

Шпиндель подшипниктерінің тозу белгілерінің бірі — жұмыс ауырлағаннан кейін ғана емес, өздігінен өсетін қызу. Жылудың өзі қалыпты: торап жұмыс режиміне шығады, май таралады, корпус сәл жылытады. Мәселе температура үйреншікті деңгейден айқын себепсіз жоғары кеткенде басталады.

Тек салыстыру ғана бағыт береді. Ауысым басында, кейін қызған соң және тағы 30-60 минут жұмыс істегеннен кейін бір рет өлшеңіз. Егер станок шамамен бір режимде жұмыс істеп тұрса да, қызуы күн сайын өсіп жатса, бұл қалыпты қызуға ұқсамайды.

Мұндай нәрсені қолмен тым дөрекі бағалайды. Корпус "шыдауға болады" деп сезілгенімен, 10-15 градус айырма-ақ жағдайды өзгертеді. Пирометрді немесе ең болмаса бір ғана контакт термометрді қолданыңыз. Сонда сезімге емес, нақты сандарға сүйенесіз.

Тексеру кезінде нені қарау керек

• Таңертеңгі температураны және жұмыс айналымына шыққаннан кейінгі мәнді салыстырыңыз.
• Қызу ауыр кесусіз-ақ өсіп жатқан-жатпағанын тексеріңіз.
• Корпустың әр аймағындағы температура бірдей ме, соны қараңыз.
• Шарттарды жазып жүріңіз: майлау, айналым, беру, цехтағы температура.

Егер шпиндель торабындағы бір бөлік екіншісінен едәуір ыстығырақ болса, бұл жаман белгі. Мұндайда көбіне подшипник артық үйкеліспен жұмыс істеп жатады, май біркелкі таралмайды немесе қисаю бар деген сөз. Бір нүктедегі жергілікті қызудан гөрі біркелкі жылу қауіпсізірек.

Бәрін бірден подшипникке жаба салмаңыз. Сәйкес келмейтін майлау, тым жоғары айналым, цехтағы аптап және ұзақ үзіліссіз кесу де температураны көтереді. Бірақ жүктемені азайтсаңыз да, шпиндельдің қызуы бәрібір жоғары қалса, себептер аясы тарылады.

Жақсы, қарапайым тексеріс: қызғаннан кейін шпиндельді бос жүрісте біраз жұмыс істетіп көріңіз. Егер жүктеме байқалмай тұрса да, температура жоғарылай берсе, торап назар сұрап тұр. Мұндай өсу сирек өздігінен тоқтайды. Әдетте артынша шу, баяулау айналымға шығу және бөлшек бетінде іздер пайда болады.

Шу тораптың жағдайы туралы не айтады

Шпиндель сирек ескертусіз істен шығады. Көбіне алдымен дыбысы өзгереді. Егер бұрын станок бірқалыпты жұмыс істеп тұрса, ал қазір жаңа гуіл, ысқырық немесе тұйық дүріл пайда болса, келесі тоқтауды күтпей, құлақ түретін кез келді.

Шпиндельді екі режимде тыңдаған дұрыс: бос жүрісте және кесу кезінде. Бос жүрісте жіпшелердің де, жүктеменің де ықпалы жоқ, сондықтан тораптың өзі жақсы естіледі. Кесу кезінде көрініс өзгереді. Подшипниктегі әлсіз ақау жүктемесіз білінбеуі мүмкін, бірақ кескіш тигенде дыбыс дөрекіленіп, қатая түседі.

Бірқалыпты жұмыс шуы әдетте алдын ала болжамды болады. Айналым артқан сайын күшейеді, бірақ сипатын өзгертпейді. Ал үйреншікті фонның орнына жаңа дыбыс реңкі шықса, бұл — сигнал. Дені сау тораптың шуы біркелкі болады.

Бөлшек беті мәселені қалай көрсетеді

Бөлшек беті көбіне айқын шуды оператор естігенге дейін-ақ мәселені көрсетіп қояды. Шпиндель подшипниктері дәлдігін жоғалтқанда, құрал енді бұрынғыдай бірқалыпты кеспейді. Металда ұсақ рябь, толқын немесе дірілден қалған торлы із пайда болады.

Бір емес, екі бірдей бөлшекті салыстырған пайдалы. Біріншісін станок іске қосылғаннан кейін, екіншісін 30-60 минут жұмыс істеген соң алыңыз. Қызған шпиндельде із дөрекіленіп, беттегі өрнек айқынырақ қайталанса, мәселе кесу режимінде емес, тораптың өзінде болуы мүмкін.

Тек сыртқы көрініске емес, өлшемге де қараңыз. Бірдей операцияда қызғаннан кейін өлшем ауытқып кетсе, ал құрал, бағдарлама және дайындама сол күйінде қалса, бұл — маңызды белгі. Таңертең бөлшек допусты ұстап тұрса, кейін бірнеше жүздікке шығып кетеді. Мұндай мінез көбіне "шпиндель подшипниктерінің тозу белгілері" тақырыбына жатады.

Мұнда бір мәселені екіншісімен шатастырып алу оңай. Тозған құрал әдетте бетті біркелкі әрі болжамды бұзады: кесу күші өседі, із бүкіл бөлшек бойына созылады, қыры металды көбірек мыжиды. Подшипник көбіне басқаша білінеді. Ақау тек белгілі бір айналымда ғана көрінуі, қызғаннан кейін өзгеруі және басқа режимде жоғалып кетуі мүмкін.

Анықтау үшін ақау қай кезде қайталанатынын жазып жүріңіз:

• шпиндельдің айналымы
• беру мөлшері
• кесу тереңдігі
• із шыққанға дейінгі жұмыс уақыты
• станоктың күйі: салқын ба, әлде қызған ба

Егер рябь әрдайым бірдей жылдамдықта пайда болса, бұл маңызды ишара. Егер торлы із тек қызғаннан кейін көрінсе, ишара одан да нақты. Мұндай жазбалар сервиспен сөйлесуді жеңілдетеді. EAST CNC сияқты компаниялар үшін бұл диагностиканы тездетеді, өйткені мәселені шпиндельден, режим қателігінен немесе құрал тозуынан тез ажыратуға болады.

Бірдей операция суық және қызған шпиндельде әртүрлі бет берсе, бірден пластинаны ауыстырып, жұмысты жалғастыра бермеңіз. Әуелі шпиндель торабын тексеріңіз. Әйтпесе ақау қайталана береді, ал себеп орнында қалады.

Айналымға шығу мен тоқтауын неге бақылау керек

Айналымға шығу мен тоқтау көбіне айқын ақау пайда болғанға дейін-ақ өзгереді. Егер шпиндель айналымға баяуырақ шыға бастаса, бірқалыпсыз жүрсе немесе бұрынғыдай тоқтамаса, торап белгі беріп тұр. Оператор үшін бұл — шпиндель подшипниктерінің тозу белгілерінің ең ерте нұсқаларының бірі.

Мұнда абстракт нормаға емес, нақты станоктың әдеттегі мінезіне қарау керек. Бір шпиндель 6000 айн/мин-қа бірнеше секундта шығады, екіншісі баяуырақ. Маңыздысы — қалыпты көріністен ауытқу: кеше айналымға шығу біркелкі еді, ал бүгін кідіріс, селт ету немесе режимге шығар алдында біртүрлі "ілініп қалу" пайда болды.

Тоқтағаннан кейінгі жүріс те көп нәрсе айтады. Егер стоп командасынан кейін шпиндель бұрынғыдан едәуір тез тоқтай бастаса, себеп торап ішіндегі үйкелістің өсуі болуы мүмкін. Егер тоқтау уақыты, керісінше, күрт өзгерсе, подшипникті ғана емес, тежеуді, майлауды және шпиндель торабын жалпы баптауды да тексерген жөн.

Бірнеше қарапайым байқауды жазып отырыңыз:

• жұмыс айналымына жетуге қанша секунд кетеді
• айналымға шығудың басында немесе ортасында селт ету бар ма
• бірдей командадан кейін шпиндель бірдей тоқтай ма
• бұл суық станокта да, қызған станокта да қайталана ма

Бір реттік ақау әлі поломканы дәлелдемейді. Бірақ көрініс әр қосқанда қайталанса, бұл кездейсоқ емес. Мұндай қайталаным өте маңызды: ол электр қорегі немесе баптау кезіндегі жеке ақауды механикалық мәселеден ажыратуға көмектеседі.

Тәжірибеде бұл былай көрінеді. Станок айлар бойы режимге бірқалыпты шығатын, ал кейін 2-3 секундқа баяулап кетті. Оператор дыбыстан шағын бәсеңдеуді естиді, ал тоқтағаннан кейін шпиндель әдеттегіден тез сөнеді. Бөлшек әзірге жарамды болып тұрса да, тексеруді созуға болмайды.

EAST CNC сервисте мұндай ұсақ өзгерістерге бірден қараған дұрыс деп кеңес береді, шу мен қызу айқын байқалғанша күтпей-ақ. Айналымға шығу мен тоқтау жүрісіндегі өзгерісті ертерек байқасаңыз, тексеру мен баптаумен шектеліп қалу мүмкіндігі жоғары, ұзақ тұрып қалудан гөрі.

Қарапайым құралдармен бәрін қалай тексеруге болады

Алдымен қысқа бос жүріс іске қосудан бастаңыз. Станок әдеттегі режимде аздап қызуы керек, әйтпесе тексеру кездейсоқ нәтиже береді. Суық шпиндель көбіне тынысырақ жұмыс істейді, ал 10-15 минуттан кейін-ақ шпиндель подшипниктерінің тозу белгілерін көрсете бастайды.

Айналым өскен сайын шпиндельді тыңдаңыз. Әуелі төмен, кейін орташа, соңында жұмысқа жақын айналым беріңіз. Егер бір диапазонда гуіл, ысқырық, діріл аралас дыбыс шықса немесе үн әдеттегіден қатты өзгерсе, бұл сақтануға себеп.

Температураны әрдайым бірдей нүктелерде өлшеңіз. Қолыңызда бар болса, қарапайым пирометр жарайды. Бүгін алдыңғы тіректе, ертең корпустың бүйірінде өлшесеңіз, салыстыру көмектеспейді. Тек санды емес, ол қашан шыққанын да жазыңыз.

Қарапайым схема жақсы жұмыс істейді:

• станокты бос жүрісте қыздырыңыз;
• шпиндельді үш диапазонда тыңдаңыз;
• температураны екі бірдей нүктеде өлшеңіз;
• қысқа бақылау бөлшегін жасаңыз;
• бәрін бір жерге жазып қойыңыз.

Бақылау бөлшегі қарапайым болғаны жақсы. Таныс материал алыңыз да, станок бұрын таза істеген қысқа операцияны қайталаңыз. Сосын бөлшек бетінің сапасына қараңыз: рябь, ұсақ толқын, күңгірт жолақ, діріл ізі немесе өлшемнің шашырауы пайда болды ма.

Шпиндельдің айналымға шығу уақытын бөлек қадағалаңыз. Егер бұрын керекті айналымға тез шығатын болса, ал қазір баяулай бастаса немесе тоқтау кезіндегі дыбыс өзгерсе, торап назар сұрап тұр. Бір рет байқалуы — үкім емес, бірақ бірдей режимде қайталануы сирек кездейсоқ болады.

Қарапайым кесте жүргізген дұрыс: күн, айналым, шу, шпиндельдің қызуы, айналымға шығу уақыты, бетінің түрі. Бірнеше ауысымнан кейін көрініс айқындалады. Бір жазбаға сүйеніп қателесу оңай, бесеуінде не өзгергені көрініп тұрады.

Егер шу күрт күшейсе, температура әдеттегіден тез өссе, ал бөлшек беті ауысымның ішінде-ақ бұзыла бастаса, станокты тоқтатқан жөн. Бірнеше артық бөлшек шпиндель мен қымбат жөндеуге тұрмайды.

Көбіне қай жерде қателеседі

Шпиндель подшипниктерінің тозу белгілері сирек жеке келеді. Тек шуға немесе тек температураға қарап қалсаңыз, жаңылысып, уақытты босқа жоғалту оңай.

Ең жиі қате қарапайым: оператор жаңа дыбысты естиді де, оны бірден белдікке аударады. Ондай да болады, бірақ тексеріс сонымен бітпеуі керек. Егер шуға қоса қызу өссе, айналымға шығу уақыты өзгерсе немесе бөлшек беті нашарласа, бүкіл шпиндель торабын қарау қажет.

Тағы бір қате — бір ғана симптоммен қорытынды жасау. Шпиндель кесу режимінен шулауы мүмкін, құрал бөлшекте рябь беруі мүмкін, ал температура ұзақ уақыт жоғары айналымда жұмыс істегеннен көтерілуі мүмкін. Бір белгі дерлік ештеңе дәлелдемейді. Бірге пайда болған бірнеше белгі әлдеқайда түсінікті сурет береді.

Температурада да жиі шатасады. Шпиндель қызуын әртүрлі режимде және ауысымның әр уақытында салыстыруға болмайды. Таңертең шпиндель 15 минут орташа айналымда жұмыс істеді, ал түстен кейін бір сағат жоғары жылдамдықта тұрды делік — поломка болмаса да, көрсеткіштер басқа болады. Бірдей шарттарды салыстыру керек: бірдей айналым, бірдей жүктеме, шамалас жұмыс ұзақтығы.

Кенет қызуды көп адам елемейді, әсіресе станок әлі кесіп тұрса. Бұл — дұрыс емес шешім. Температура бұрынғыдан әлдеқайда тез өссе, қысқа тексеріс үшін тоқтаған дұрыс. Бір сағат жоғалту көбіне шпиндельді жөндетуден және партияның ақауынан арзанға түседі.

Тағы бір тұзақ — бәрін құралдан бастау. Резецті, цанганы немесе оправканы ауыстырады да, шпиндель торабын тексермейді. Кейде шынымен құрал кінәлі, бірақ егер станок шпинделінің шуы сақталса, шпиндельдің айналымға шығу уақыты ұзарса, ал бөлшек бетінің сапасы төмендесе, себеп тереңірек.

Қарапайым реті мынау:

• алдымен станоктың бірдей режимдегі мінезін салыстыру
• сосын шу, қызу, айналымға шығу және тоқтауды бірге бағалау
• одан кейін құрал мен бекітуді тексеру
• содан кейін ғана жұмысты жалғастыруға бола ма, соны шешу

Осындай тәсіл болжаммен жүрмеуге және басқа мәселені емдемеуге көмектеседі.

Цехтан алынған қарапайым мысал

Ауысым әдеттегідей басталды: токарлық станок артық шудыңсыз режимге шықты, шпиндель бірқалыпты айналды, оператор да дірілді де, бөтен сыңғырды да байқамады. Іске қосылғаннан кейінгі алғашқы бөлшектер де дұрыс көрінді, ештеңе мәселені аңғартпады.

Шамамен бір сағаттан соң көрініс өзгерді. Шпиндель аймағындағы корпус дәл сондай күндердегіден, дәл сондай бағдарлама мен дәл сондай дайындама кезінде көбірек қызды. Бұл әлсіз жылу емес, оператор бірден сезетін айырмашылық еді, өйткені кеше станок әлдеқайда тыныш жұмыс істеген.

Дәл сол уақытта таза өңдеуде жеңіл рябь пайда болды. Ол дөрекі емес, бір қарағанда айқын ақау да емес еді, бірақ беті енді таза көрінбеді. Егер бөлшек тығыз допускпен немесе кейінгі отырғызумен жүрсе, мұндай ізді кездейсоқтыққа жатқызуға болмайды.

Сосын тағы бір белгі шықты: шпиндель үйреншікті айналымға баяуырақ шыға бастады. Айырмасы аз — бірнеше секунд қана, бірақ оператор оны бірден байқады, өйткені іске қосу ауысым ішінде көп рет қайталанады және мұндай нәрсе есте қалады. Қызу, шу және айналымға шығу уақыты бірге өзгерсе, бұл ұсақ ақаудан гөрі шпиндель подшипниктерінің тозу белгілеріне көбірек ұқсайды.

Мұндай жағдайда партияны соңына дейін созбай, қазіргі бөлшектен кейін тоқтаған дұрыс. Әдетте шпиндельдің айналымға қалай шығатынын, жаңа гуіл бар-жоғын және температураның әрі қарай өсіп-өспейтінін тексеруге қысқа үзіліс жеткілікті. Істі сол күйі жалғастыра берсеңіз, жеңіл рябь тез арада тұрақты бет ақауына айналуы мүмкін, ал шпиндельдің қызуы қымбаттау жөндеуге әкеледі.

Цехтағы дұрыс реакция қарапайым: белгілерді тіркеу, баптауларды бірден түгел өзгертпеу және механикалық ақауды режиммен "басуға" тырыспау. ЧПУ токарлық станоктар үшін мұндай сигналдар әлі апат бермесе де, үзіліс пен тексеруді қажет етеді.

Қысқа тексеру тізімі

Шпиндель подшипниктерінің тозу белгілерінің көбі құралсыз-ақ көрінеді, егер станокты әрдайым бір режимде бақыласаңыз. Мәні қарапайым: сирек поломканы іздеу емес, қалыпты жұмыстан ауытқуды байқау. Мұны ауысым басында және стандартты циклден кейін жасаған ыңғайлы — сол кезде жағдайды оңай салыстыруға болады.

Жылдам тексеріске бес қадам жеткілікті:

• Шпиндельді бос жүрісте және жүктемемен тыңдаңыз. "Мінсіз" дыбыспен емес, кешегі ауысыммен салыстырыңыз. Жаңа гуіл, сыңғыр, құрғақ сыбдыр немесе діріл аралас үн себепсіз шықпайды.
• Бірдей циклден кейін қызуын тексеріңіз. Егер кеше корпус жай жылы болса, ал бүгін дәл сол бағдарламада айқын ыстықтау болса, бұл — сигнал. Қол датчиктің орнын баспайды, бірақ айырманы бірден сезесіз.
• Бір партиядағы алғашқы және соңғы бөлшекті қараңыз. Егер цикл соңына қарай рябь, толқын өссе немесе өңдеу тазалығы өзгерсе, торап қызған сайын нашар жұмыс істеуі мүмкін.
• Шпиндельдің жұмыс айналымына қанша уақытта шығатынын өлшеңіз. Егер айналымға шығу баяуласа немесе режимге селт етіп әрең жетсе, мұны жазып, келесі іске қосуды тағы тексеріңіз.
• Жаңа кез келген мінезді журналға тіркеңіз. Қысқа жазба жеткілікті: күн, режим, дыбыс, қолмен сезілген температура, айналымға шығу уақыты, бөлшек бетінде не өзгерді.

Мұндай журнал көбіне бір реткі "терең" тексерістен пайдалырақ. Бір жазбаға қарап қорытынды жасау қиын, ал бес жазбадан кейін оның кездейсоқ па, әлде тұрақты өзгеріс пе екені көрінеді. Егер екі-үш белгі бір күнде қабаттасса, айқын істен шығуды күтпеген жөн. Қысқа қарап шығу үшін тоқтау, әдетте, бұзылған партия мен жоспардан тыс шпиндель жөндеуінен арзанға түседі.

Әрі қарай не істеу керек

Белгілер қайталанса, есте сақтауға сенбеңіз. Шпиндельдің қашан қызатынын, қандай айналымда шу шығатынын, айналымға шығу уақыты қалай өзгеретінін және бөлшек бетінде не болатынын жазып қойыңыз. Ауысымнан кейінгі бірнеше қысқа белгі "станок біртүрлі жұмыс істеп тұр" деген жалпы сөзден әлдеқайда пайдалы.

Мыналарды тіркеген жөн:

• жаңа дыбыс естілетін айналым
• бірдей жұмыс уақыты өткеннен кейінгі корпустың температурасы
• бетінде із шыққан бөлшектер
• шпиндельдің қанша секундта айналымға шығатыны және қанша уақытта тоқтайтыны

Келесі қадам — салқын қанды баға беру. Егер шу күшейіп, шпиндель қызуы әдеттегіден тез өсіп, бөлшек бетінің сапасы төмендесе, ауысымды кез келген бағамен аяқтауға тырыспаңыз. Бір сағат артық жұмыс кейде подшипниктерді ауыстыруды толық шпиндель жөндеуіне айналдырады.

Тағы бір қысқа тексерісті тек тыныш режимде жасауға болады. Ауыр жүктемесіз, түсінікті бағдарламада және оператор жанында. Егер станок кеше қалай болса, солай жүріп тұрса, ал белгілер әлсіз болып, күшеймесе, мұндай тексеріс сервиске факт жинауға көмектеседі. Егер көрініс іске қосудың өзінде-ақ нашар болса, тексеруді тоқтатқан дұрыс.

Шпиндель подшипниктерінің тозу белгілері бірге жүрсе, күту көбіне жаман шешім. Мысалы, алдымен станок айналымға баяу шығады, сосын бірқалыпты гуіл пайда болады, содан кейін бөлшекте толқын немесе ұсақ рябь көрінеді. Бөлек қарасаңыз, оны кесу режиміне жабуға болады, бірақ бірге келсе, мұндай сигналдар сирек кездейсоқ болады.

Егер екінші пікір керек болса, жағдайды EAST CNC сервис командасымен талқылаңыз. Жазбалар, дыбыс, жұмыс режимдері және бөлшек бетінің фотосы бойынша маманға тексеру, майлау, баптау жеткілікті ме, әлде жөндеуге әзірлену керек пе — тезірек түсіну оңайырақ.

Мұндай тәсіл уақытты ғана емес, шығынды да үнемдейді. Ол тораптың қымбат ақауға жету қаупін азайтады және станок ең қолайсыз сәтте тоқтап қалмайды.