Инструменттин сынышын аныктагыч: түнкүсүн эмнеге керек

Эмне үчүн инструментти эч ким текшербегенде брак көбөйөт

Инструменттен чыккан брак сейрек чоң авариядан башталат. Көбүнчө баары акырын жүрөт: кромка бир аз сынып калат, резец начарыраак кесет, размер жылып кетет, бетинде заусенец же толкун пайда болот. Алгач бул майда нерседей көрүнөт. Бирок бир нече цикл өткөндөн кийин допускка батпай калган деталдардын сериясы чыгат.

ЧПУ станокто мындай көрүнүш серияда өзгөчө жагымсыз. Эгер оператор жанында болсо, ал көбүнчө алгачкы белгилерди байкайт: үн өзгөрөт, жүктөм өсөт, стружка башкача чыгат, деталда из калат. Станоктун жанында эч ким жок болсо, программа ишин улантып, бир детальдан экинчисине чейин бракты топтой берет.

Түнкүсүн тобокелдик жөнөкөй себептен жогору: текшерүү аз болот. Күндүз оператор көбүнчө алмашкан инструменттен кийинки биринчи деталды карайт, өлчөм алат жана четтөөнү бат байкайт. Түнкүсүн серия көбүнчө тыныгуусуз узагыраак жүрөт, ал эми обходдордун ортосунда өтө көп убакыт өтүп кетет. Бул кичинекей сынык таңга чейин ондогон бузулган даярдоолорго айланышы үчүн жетиштүү.

Сериялык металл иштетүүдөгү типтүү абал мындай көрүнөт: резец 12-дэталда сынып калды, бирок цикл токтогон жок. Кийинки 30-40 деталды станок размерден чыгып иштетти. Таңда партия даярдай көрүнөт, бирок контролдон кийин деталдардын бир бөлүгү бракка кетет, дагы бир бөлүгү кайра өлчөөнү талап кылган талаштуу зонага түшөт.

Бул жердеги чыгым бир гана даярдоого барып такалбайт. Цех материалды, станок убактысын жана адамдардын убактысын жоготот. Оператор серияны кайра баштоого аргасыз болот, контрол болсо тандалма текшерүү эмес, бүт партияны текшерет, ал эми жөнөтүү мөөнөтү жылат.

Поломканы өз убагында байкабаса, маселе брак менен эле чектелип калбайт. Станок оснастканы чийип, жанындагы инструментке зыян келтирип же бетти ушунчалык бузуп салышы мүмкүн, кайра иштетүү деле деталды сактап калбайт. Кээде баары финалдык контролго чейин нормалдуу көрүнүп, кийин гана размер бир нече соткага кеткенин билишет.

Жөнөкөй эле контроль да мындай чынжырларды кыйла кыскартат. Эгер станокто инструменттин сынышын аныктагыч турса, система серия ашыкча узап кетпей туруп бузулууну кармайт. Түнкү смена үчүн бул кошумча ыңгайлуулук эмес, таңга чейин брак толгон поддонго каршы кадимки коргонуу.

Датчик маселени кантип өз убагында байкайт

Инструменттин сынышын аныктагыч даярдыктын сапатын эмес, операциядан кийинки же кийинки өтүүдөн мурунку инструменттин абалын текшерет. Текшерүүнүн маңызы жөнөкөй: кесүүчү кромка керек болгон жерде турабы же жокпу.

Станокто бул татаал логикасыз эле көрүнөт. Инструмент контролдук чекитке келет, датчикке тийет же өлчөө зонасынан өтөт, анан система чыныгы абалды берилген мааниге салыштырат. Эгер четтөө допусктан чыгып кетсе, станок программаны улантпайт.

Көп учурда тревога эки учурдун биринде чыгат: деталды иштетип бүткөндөн кийин же кийинки циклдин алдында. Түнкү смена үчүн бул өзгөчө пайдалуу. Станок сынык резец менен дагы 20 даярдоону чыгара албай калат.

Датчик так эмнени көрөт

Толук поломка менен күчтүү эскирүү — эки башка нерсе. Толук сыныкта датчик көбүнчө инструменттин узундугу кескин өзгөргөнүн же күтүлгөн чекитте контакт жок экенин каттайт. Ошондо система циклди токтотуп, авария берет.

Эскирүүдө иш татаалыраак. Кромка иштеп турат, бирок размер бузула баштайт, деталдын бети начарлайт, жүктөм өсөт. Эгер контроль туура коюлса, система серия көрүнүктүү бракка айланып кеткиче эле эскертүү бере алат.

Практикада схема көбүнчө мындай: белгилүү бир сандагы детальдан кийин станок контроль өлчөөнү жасайт. Бир аз четтөө болсо система эскертүү берет. Катуу четтөө болсо иштетүүнү токтотот. Андан кийин оператор же наладчик инструментти алмаштырып же циклди оңдоп чыгат.

Жакшы датчик наладчикти алмаштырбайт. Ал кесүү режимин тандабайт, эскирүүнүн себебин издебейт жана адамдын ордуна ойлонбойт. Анын милдети жөнөкөй жана пайдалуу: жанында эч ким жок учурда процессти убагында токтотуу.

Түнкү сериядагы токардык станокту элестетиңиз: резец сегизинчи деталда сынып калды, ал эми контролсуз станок таңга чейин иштеп кеткен. Таңда контейнерде брак менен жоголгон убакыт калып калат. Датчик менен станок бузулуудан дээрлик кийин дароо токтойт да, маселе бүт партияга эмес, бир эле начар деталга байланыштуу болуп калат.

Ошондуктан мындай контроль көбүнчө серия узун болгондо, допуск катуу болгондо жана станоктун жанында дайыма көзөмөл болбогондо орнотулат.

Датчик эң көрүнүктүү эффект берген жерлер

Датчиктин эң чоң пайдасы станок оператордун тынымсыз көз алдында узак иштеген жерде көрүнөт. Эгер цикл 8, 12 же 20 мүнөт болсо, адам ошол убакта башка иш менен алек болуп калат. Дал ушул маалда кесүүчү кромканын сынышы оңой эле көз жаздымда калат.

Муну кайталанма серияларда өзгөчө жакшы көрүүгө болот. Ишкана бир эле деталды он же жүздөгөн жолу чыгарганда, бир маселе бат эле бир типтеги брактын чынжырына айланат. Эгер инструмент үчүнчү деталда сынып, бирок муну бир сааттан кийин гана байкашса, жоготуу бир деталь менен эсептелбейт, бүт партия боюнча эсептелет.

ЧПУ токардык станокто тобокелдик черновой да, чистовой операцияда да бар, бирок кесепети ар башка. Черновойдо сынган инструмент размерди жылдырып, ашыкча припуск калтырып же бетти ушунчалык бузуп салышы мүмкүн, деталды сактап калуу мүмкүн болбой калат. Чистовойдо иш андан да катаал: кээде пластинанын учу гана сынып, сыртынан процесс нормалдуу көрүнөт, бирок размер миллиметрдин бөлүктөрүнө чейин кетет. Мындай брак финалдык текшерүүгө чейин оңой эле жетип алат.

Адатта датчик беш учурда өзүн өзгөчө жакшы көрсөтөт:

• цикл узун болуп, оператор станокко ар мүнөт сайын жакындай бербегенде;
• бирдей деталдардын сериясы көп алмаштырбай иштетилгенде;
• черновойдон кийин дароо чистовой иштетүү жүргөндө;
• цехте адамдар аз болгон түнкү сменада;
• дем алыш күнкү узак иштетүүлөрдө.

Түнкү смена жана дем алыш — инструментти көзөмөлдөө тез натыйжа берген эң кеңири сценарий. Күндүз оператор дагы эле өзгөчө үнүн угуп, стружканын өзгөргөнүн байкап же шектенүү менен циклди токтото алат. Түнкүсүн мындайга ишенүү кыйын. Сменанын башындагы бир бузулуу таңга чейин уланып кетет.

Жөнөкөй мисал: бирдей втулкалар сериясы жүрүп жатат, цикл 11 мүнөттөн. Алтынчы деталда сверло сынып калат, бирок программа иштей берет. Датчик жок болсо станок дагы бир нече даярдоону бузуп үлгүрөт. Датчик болсо текшерүүдөн кийин дароо токтотот, жоготуу бир деталь жана инструментти алмаштыруу менен чектелет.

Ошондуктан датчиктерди ыңгай үчүн эмес, адам ар бир кесүүгө физикалык түрдө көз сала албаган узун серияларда тынч иштөө үчүн коюшат.

Бир сменадагы мисал: бир поломка кантип бүт серияны бузат

Кадимки түнкү серияны элестетели: токардык станок бир даярдоодон 80 втулка чыгарат. Бир детальга цикл 3 мүнөткө жакын убакыт алат. Оператор биринчи партияны тууралап, өлчөмүн текшерип, станокту иштетүүгө калтырат да, маал-маалы менен жакындап коёт.

27-дэталда чистовой резецтин кромкасы циклдин ортосунда сынып калат. Бул ар дайым катуу авариядай угулбайт. Көп учурда станок жөн гана өтүүнү бүтүрүп, деталды түшүрүп, кийинки даярдоону алат. Программа уланат, ал эми размер мурда эле жылып кеткен болот.

27-втулка дээрлик сөзсүз ошол жерден бракка кетет. Бирок мындан да жаманы — кийинки деталдарды станок ошол эле бузулган инструмент менен чыгара берет. Диаметр жылый баштайт, бетинде толкун пайда болот, кромкалар одоно чыгат. Эгер оператор 30-40 мүнөттөн кийин гана келсе, ал 10-12 бузулган деталды удаа көрүшү мүмкүн.

Кичинекей серия үчүн бул олуттуу жоготуу болуп калат. Айталы, 80 втулканын ичинен 11и ачык бракка кетип, дагы 2си кайра иштетүүгө жөнөтүлдү. Жоготуу металл менен эле чектелбейт. Станок убактысы кетет, пластина эскирет, адамдар сорттоо жана кайра иштетүү менен алек болушат. Таңкы смена даяр партия эмес, талаштуу деталдардын үймөгүн жана размер кайсы жерден кеткен деген суроону алат.

Датчик болсо картина башкача. Циклден кийин же контролдук чекитте станок инструмент ордундабы жана керектүү абалды сактап турабы — текшерет. Эгер резец сынып же узундугун катуу өзгөртүп жиберсе, станок сигнал берип, программаны токтотот.

Айырма адатта мындай көрүнөт:

• датчиксиз бир поломка 10-12 брак детальга айланат;
• датчик менен көбүнчө бир деталь гана, кээде эки деталь жоголот, анан инструмент дароо алмашат;
• токтоп калуу да азаят, анткени эртең менен себебин узак издебейсиң.

Айрыкча түнкү сменада датчик тезирээк өзүн актайт. Жанында туруктуу контроль болбогондо, майда сынык да бүт серияны оңой бузат. Сериялык иштетүүдө мындай тынч поломка датчиктин өзүнөн кымбатка түшүп калышы мүмкүн.

Датчикти ашыкча токтоосуз кантип киргизсе болот

Баштоо үчүн сатып алуудан эмес, тобокелдик картасынан баштаган оң. Кайсы жерде резец же сверло сынып калса, эң кымбат брак чыгат — ошону караңыз. Адатта бул чистовой өтүү, терең тешүү, кымбат даярдоону иштетүү же түнкүсүн туруктуу көзөмөлсүз жүргөн узун серия болот.

Эгер деталь арзан болуп, оператор станокту бир нече мүнөт сайын көрсө, эффект кыйла кичине болот. Эгер бир байкалбай калган поломка 20-50 деталды удаа бузса, датчик биринчи кезекте дал ошол жерде керек.

Эмнеден баштоо керек

Андан кийин шайкештикти текшериңиз. Маанилүүсү станок гана эмес, иштетүү цикли да: программа кайсы жерден ашыкча тыныгуусуз текшерүү жасай алат. Кээ бир операцияларда инструментти ар бир детальдан кийин көзөмөлдөө ыңгайлуу, башкаларында бир нече циклден кийин же чистовой иштетүүдөн мурда. Эгер көзөмөл чекити туура тандалбаса, станок пайдасыз эле убакыт жоготот.

Нормалдуу схема жөнөкөй: датчик инструментти убакыт жоготуу эң аз, бирок брак коркунучу көрүнүктүү болгон жерде текшерет. Мисалы, черновой иштетүүдөн кийин жана финалдык өтүүдөн мурун. Ошондо ар бир кыймылда ашыкча секунд коротпойсуз, бирок размер же бет бузулуп кала электе маселени кармайсыз.

Эгер сиз конкреттүү станок үчүн жабдууну тандап жатсаңыз, датчиктин өзүн гана эмес, анын циклдеги иш логикасын да дароо талкуулоо пайдалуу. EAST CNCде мындай суроолор көбүнчө жабдык тандоо, пуско-наладка жана кийинки сервис менен бирге каралат. Бул кайсы жерде контроль чындап керек экенин, кайсы жерде жөн гана наладканы жана текшерүү тартибин оңдосо болорун түшүнүүгө жардам берет.

Ишке киргизер алдында текшерүү

Орноткондон кийин порогду көз боёмочулук менен койбоңуз. Адегенде туура инструмент менен бир нече сыноо деталды чыгарыңыз. Анан система майда эскирүүдө жана ачык поломкада кандай иш кыларын текшериңиз. Порог реалдуу көйгөйдү кармашы керек, кокус ызы-чууну эмес.

Түнкү сериянын алдында төрт нерсени текшерип коюңуз:

• датчик иштеген инструментти жалган тревогасыз көрөбү;
• срабатывание болгондо станок циклди токтотобу;
• система оператор үчүн түшүнүктүү билдирүү жазабы;
• станок коопсуз позицияга кетеби же иштетүүнүн ортосунда калып калбайбы.

Эгер бул тест өткөрүлбөсө, автоматика поломканы байкаганы менен линия иштей бериши мүмкүн. Андайда датчик формалдуу түрдө бар, бирок бракты азайтпайт. Таңда бузулган серияны талдаганча, күндүз бир саат короткон оң.

Настройкада көп кетирилчү каталар

Көбүнчө начар жыйынтык датчиктин өзүнөн эмес, аны циклге кантип кошконунан чыгат. Жакшы датчик да аз пайда берет, эгер текшерүү ыңгайсыз чекитте турса, өтө сейрек аткарылса же программада түшүнүктүү реакцияга алып келбесе.

Биринчи кеңири ката — датчикти туруктуу текшерүү керек болгон жерден өтө алыс коюу. Кагаз жүзүндө баары туура көрүнөт: инструмент келип тийет, сигнал чыгат. Иш жүзүндө контролго чейинки узун жол убакыт кошот жана кир, стружка, абалдын чачырандылыгы үчүн мүмкүнчүлүктү көбөйтөт. Текшерүү циклди байкалаарлык жайлатканда, аны бат эле өткөрүп жибере башташат.

Узун серияда көптөр секунд жоготпош үчүн сейрек контрольду тандашат. Логика түшүнүктүү, бирок түнкүсүн бул көп учурда тескери чыгат. Эгер станок инструментти 30 же 50 детальда бир текшерсе, бир поломка партиянын байкаларлык бөлүгүн бузуп үлгүрөт. Орой операцияларда мындай аралык кээде жарайт. Чистовой иштетүүдө жана кымбат даярдоодо — көбүнчө жок.

Кайсы жерде көп жаңылышат

Дагы бир ката — датчиктен анын милдети болбогон нерсени күтүү. Поломка менен эскирүү бир эле нерсе эмес. Эгер кромка акырындан отуруп калса, датчик инструментти бүтүн деп эсептеши мүмкүн, бирок деталдын размери бузула баштайт. Эскирүү үчүн башка чаралар керек: размер боюнча лимиттер, стойкость боюнча коррекция, цикли менен деталды өзү текшерип туруу.

Эскертүү так сценарийсиз калса, ал да көп көйгөй жаратат. Сигнал келди, анан эмне болот? Эгер программа жөн гана жалпы билдирүү менен токтосо, түнкү смена убакыт жоготот, себеби болсо белгисиз бойдон калат. Мындан көрө дароо аракетти коюу жакшы: инструментти чыгарып кетүү, циклди токтотуу, запастагы инструментти чакыруу же түшүнүктүү авария коду.

Практикада төрт суроону текшерип коюу жакшы:

• бир текшерүү канча убакыт алат;
• кайсы операциялардан кийин датчик срабатывает;
• тревога болгондо программа так эмне кылат;
• цехте поломканы кадимки эскирүүдөн кантип айырмалашат.

Дагы бир кеңири ката: жыйынтыкты биринчи жума боюнча чыгаруу. Бир нече сменада настройканын орой каталарын гана көрөсүз. Чыныгы картина жок дегенде бир айдан кийин чыгат: канча деталь бракка кеткен, станок канча жолу убагында токтогон жана пландан тышкары канча жолу инструмент алмашкан. Ошондо контролдун пайдасы божомолсуз көрүнөт.

Түнкү сериянын алдында кыска текшерүү тизмеси

Түнкү серия майда нерсени кечирбейт. Эгер датчик туура настройкаланса, ал станокту бүт партия боюнча брак тарай электе токтотот. Бирок өзү эле эч ким кадимки текшерүү жасабаса, сактап калбайт.

Көбүнчө бул үчүн 10-15 мүнөт жетет. Бул эртең менен бракты сорттоого жана серияны кайра иштетүүгө кеткен убакыттан алда канча аз.

• Стружканы, СОЖ тамчыларын жана кирди тийишүү зонасынан тазалаңыз. Датчиктин жанындагы жука катмар деле жалган өлчөө берет.
• Программада инструментти көзөмөлдөө кайсы жерде турганын текшериңиз. Ал поломка коркунучу жогору операциялардан кийин, циклин эң аягында эмес, өз убагында срабатывать болушу керек.
• Эгер оператор инструментти же пластинканы алмаштырган болсо, опордук маанини кайра салыштырыңыз. Алмашкандан кийинки эски эталон көбүнчө жалган тревога берет же, андан да жаманы, чыныгы поломканы өткөрүп жиберет.
• Система аварияны журналга кантип жазганын караңыз. Түнкүсүн бул убакыт үнөмдөйт: дароо поломка, жылышуу, өлчөө катасы же макростун өткөрүлүшү экенин көрөсүз.
• Партияны баштар алдында ошол эле режимде бир нече деталь иштетип көрүңүз. Ошондо жылмакай өзгөрүп жаткан размерди жана жалган срабатываниеди оңой байкайсыз.

Дагы бир көп унутулган нерсе бар: датчиктин өзүн гана эмес, станоктун токтоо логикасын да текшериңиз. Кээде сигнал бар, бирок андан кийин программа стопко эмес, кийинки кадрга өтүп кетет. Ошондо коргонуу иштеп жаткандай көрүнөт, бирок деталь баары бир бузулат.

Узун түнкү циклдерде бул өзгөчө байкалат. Токардык станокто бир байкалбай калган поломка эки деталды эмес, даярдоонун бүт кассетасын бузуп салышы мүмкүн.

Эгер сизде бир нече станок болсо, бул тизмени сменалык регламенттин бөлүгүнө айландыруу жакшы. Түнкү запуск алдында кыска белги түшүрүү таңкы талдоого кеткен кошумча сааттан алда канча пайдалуу.

Датчик практикада качан өзүн актайт

Өзүн актоону датчиктин баасы менен эмес, бир түнкү катанын баасы менен эсептешет. Эгер станок туруктуу операторсуз иштесе, бир резецтин поломкасы бир деталды эмес, сериянын бир бөлүгүн бузуп салышы мүмкүн. Таңда цех жөн гана брак эмес, жоголгон даярдоолорду, жоголгон станок убактысын жана жаңы запускты алат.

Эң жөнөкөй сандан баштап эсептеген ыңгайлуу: бир бузулган деталь даярдоосу жана иштетүүсү менен бирге канча турат? Эгер даярдоонун баасы 9 000 теңге болуп, поломка болгонго чейин ага дагы 4 000 теңге машиналык убакыт жана инструмент кирсе, бир брак 13 000 теңге болуп калат. Эгер түнкүсүн станок 12 даана бузса, түз чыгым дароо 156 000 теңгеге жетет.

Муну менен эсеп токтоп калбайт. Таңда мастер станокту токтотот, себепти издейт, партияны сорттойт, өлчөмдөрдү алат, инструментти алмаштырат жана процессти кайра допускка чыгарат. Буга 2-3 саат кетсе дагы, цех сменалык убакыттын дагы бир бөлүгүн жоготот. Серияда мындай токтоп калуу көбүнчө бир нече даярдоонун баасынан да катуураак тиет.

Адатта эсепке төрт нерсе кирет:

• деталдар жана даярдоолор боюнча брактын баасы;
• көйгөй таңгак болуп аныкталганга чейинки станок токтоп турган убакыт;
• партияны кайра иштетүү;
• кайра наладка жана биринчи деталдарды текшерүү.

Андан кийин салыштыруу адилеттүү болуп калат. Айталы, бир түнкү поломка 156 000 теңге түз брак, 40 000 теңге токтоп калуу жана дагы 25 000 теңге кайра запуск менен наладкага кетирди. Жалпы жоготуу — 221 000 теңге. Эгер мындай учурлар жылына жок дегенде бир нече жолу кайталанса, датчик сатып алуу учурунда ойлогондон кыйла тез өзүн актайт.

Айрыкча туруктуу көзөмөлсүз серияларда бул айкын көрүнөт. Даярдоонун баасы канчалык жогору жана цикл канчалык узун болсо, инструментти көзөмөлдөө ошончолук тез акталат. Жөнөкөй партияларда эффект орточо болушу мүмкүн. Кымбат деталдардын түнкү сериясында датчик көп учурда бир-эки олуттуу токтоодон кийин эле өзүн жабат.

ЧПУ токардык станоктордо узун серия менен иштеген цехтер үчүн эсеп адатта өтө жөнөкөй: же сиз көзөмөл үчүн төлөйсүз, же кийин брак, токтоп калуу жана эртең мененки шашылыштык үчүн төлөйсүз.

Андан ары эмне кылуу керек

Эгер датчиктин пайдасын ашыкча чыгымсыз текшергиңиз келсе, бүт участокту дароо жабдуу зарыл эмес. Брак эң кымбат чыккан бир операциядан баштаңыз: түнкү серия, кымбат даярдоо же кайра иштетүү кыйын деталь. Мындай жерлерде натыйжа бат көрүнөт.

Көп цехтерде түнкү сменада бракты азайтуу жаңы станоктон эмес, бир тобокелдүү операцияны нормалдуу көзөмөлдөөдөн башталат. Эгер инструмент сейрек сынып, бирок бир бузулуу ондогон деталдарды бузса, чечимди кийинкиге калтыруу эле кызык көрүнөт.

Жок дегенде бир ай маалымат чогултуп алыңыз. Инструмент канча жолу сынганын, станок канча мүнөт токтогонун, көйгөйдү ким байкаганын жана канча детальды жараксыз деп чыгарган же кайра текшергенин жазыңыз. Мындай эсеп көп нерсени так көрсөтөт: кээде түнкү бир поломка бүт датчик маселесинен да кымбат болуп чыгат.

Андан кийин станок, наладка жана сервис үчүн жооп берген адамдар менен маселени талкуулаңыз. Сүйлөшүү канчалык конкреттүү болсо, натыйжа ошончолук жакшы болот. Жалпы коопсуздук сөздөрү эмес, деталь боюнча маалымат керек: материал, сериянын узундугу, кесүү убактысы, түнкү режим, размер боюнча допусктар жана поломка эң кымбат брак алып келген чекиттер.

Эгер сиз Казакстанда же КМШнын башка өлкөлөрүндө иштеп, конкреттүү станок моделине ылайыктуу чечим издеп жатсаңыз, мындай сүйлөшүүнү EAST CNC менен жүргүзсөңүз болот. Бул — Taizhou Eastern CNC Technology Co., Ltd. компаниясынын расмий өкүлү. Компания ЧПУ токардык станокторду жеткирүү, тандоо, пуско-наладка жана сервис менен алектенет, ошондуктан датчикти өндүрүштөн бөлүп эмес, чыныгы иштетүү цикли менен кошо талкуулоо ыңгайлуу.

Бул жерде иш тартиби жөнөкөй: бир көйгөйлүү операцияны тандаңыз, 30 күн ичинде брак жана токтоолор боюнча маалымат чогултуңуз, циклде инструмент текшерүү чекитин аныктаңыз да, бир серияда тест жүргүзүңүз. Андан кийин чечим сандар менен өзүнөн өзү көрүнүп калат, сезим менен эмес.