Дат баспас болоттун жука дубалын көгөртпөй фрезерлөө

Жука дубалда эмне бузулат

Дат баспас болоттон жасалган жука дубал күтүлгөндөн бат ысып кетет. Металл аз болгондуктан, кесүү зонасынан жылуулук начар чыгат, ал эми дубал фрезанын каптал күчүнөн оңой эле кыйшайып кетет. Бир маалда инструмент туура кеспей калат да, бетти жөн гана сүртө баштайт. Ошондон улам көгөрүү да, өлчөмдүн жылышы да пайда болот.

Көбүнчө маселе эки жактуу болот. Фреза дубалды түртөт, дубал капталга жылат, кырындынын чыныгы калыңдыгы азаят. Кырынды өтө жука болгондо, кесүү алсырап, сүрүлүү көбөйөт. Үстүңкү кыр караят, бет жер-жерден жалтырай баштайт, кандайдыр бир деңгээлде аны жылмалап койгондой сезилет.

Ошондуктан күнөөнү бир эле айланууга жүктөөгө болбойт. Кээде шпинделдин ылдамдыгы орточо болгондо да көгөрүү чыгат, эгер инструмент металлга каптал боюнча узак тийип турса. Бүт траектория боюнча ылдамдыкты жөн эле азайтуу ар дайым жардам бербейт. Айрым учурларда тескерисинче, контактты узартып, жылуулукту көбөйтөт.

Биринчи өтүүдөн кийин, адатта, бир нече белги дароо көрүнөт: өлчөм бийиктиги боюнча "сүзүп" кетет, дубал бир аз кыйшайып чыгат, кырда көк же саман түстүү өң пайда болот, ал эми бет айрым жерлерде жылмакай жана ысык болуп калат. Көп учурда чыгуучу жагында бурчак да, шыңгыраган үн да кошулат. Бул эми кокустук эмес. Дубал пружина сыяктуу иштейт: өтүү учурунда ийилет, ал эми инструмент кеткенден кийин жарым-жартылай кайра кайтып келет. Ошондуктан токтогондон кийинки өлчөө кесүү маалында болуп жаткан нерседен кыйла айырмаланышы мүмкүн.

Жөнөкөй мисал: дубалы 2 мм, чыгарылышы узун, тартыла турган дат баспас болот жана мурда катуураак деталда колдонулган режим. Биринчи эле өтүүдө үстүңкү кыр карайып, төмөнкү жана үстүңкү өлчөм айырмаланып кетет. Бул материалдын "капризи" эмес. Бул — ысыш менен капталдан түртүүнүн кошулган көрүнүшү.

Эмне үчүн көгөрүү менен увод чогуу чыгат

Дат баспас болот жылуулукту начар өткөрөт. Эгер деталь жука болсо, ысыш дээрлик дароо эле дубалдын ийкемдүү ийилиши менен кошо жүрөт. Бул процесстер бири-бирин күчөтөт.

Алгач фреза дубалды түртүп, бир аз ийдирет. Ошонун айынан кырынды жука болуп, кесүү алсырайт да, контакттын бир бөлүгү сүрүлүүгө өтөт. Сүрүлүү болсо кошумча жылуулук берет. Анан дубал жарым-жартылай кайра кайтат, инструмент дагы бир жолу материалга тиет, цикл кайра башталат. Деталда муну бат көрүүгө болот: өңү күрөң же көк болуп өзгөрөт, өлчөм ойноп баштайт, фрезанын изи тегиз чыкпай калат.

Дал ошондуктан өтүүнү жалпы жайлатуу көйгөйдү көп учурда айыктырбайт. Эгер тиш металл менен узагыраак байланышта болуп, ал эми тишке берүү өтө аз болуп калса, фреза бетти "сыйпап" баштайт. Температура түшпөйт, бирок дубал каптал күчүн ошол бойдон алат.

Мындай шартта кичине радиалдык кирүү жалпы жайлатууга караганда жакшыраак иштейт. Фрезанын контакт дугасы кыскараак болот, сүрүлүү азаят, каптал күч да төмөндөйт. Кырынды туруктуураак чыгып, дубал инструменттен анча "качпайт". 1,5-2 мм дубалдарда бул өзгөчө байкалат.

Кайсы жерде кичине кирүү жакшы натыйжа берет

Радиалдык кирүүнү төмөндөтүү бардык жерде эле кереги жок. Муну дубал катуулугун жоготуп, каптал күчтү начар кармаган жерлерде колдонгон жакшы.

Көбүнчө ыкма узун жука дубалды бойлой таза өтүүдө, арткы жактан карман же оймо алынгандан кийинки участокто, сыңгыроо жана ысык кырынды чыккан жерде, ошондой эле бет сүрүлүүдөн улам жалтырап баштаганда жардам берет. Деталдын катуу бөлүгүндө кадимки таза режимди калтырсаңыз болот. Алсыз участокто өзүнчө, кичине каптал кирүү менен өтүү туура.

Себеби жөнөкөй. Фреза кичирээк туура менен иштесе, капталга азыраак түртөт. Дубал аз ийилет, ал эми жылуулук кырынды менен жакшыраак чыгат. Дат баспас болот үчүн бул өзгөчө пайдалуу: ал катаны түстөн дароо көрсөтөт.

Узун дубалда мындай ыкма көп учурда жалпы жайлатуудан жакшыраак. Эгер ылдамдык менен берүүнү бардык жерде төмөндөтсөңүз, тиш металлды көбүрөөк сүртөт да, цикл узара берет. Эгер болсо тишке болгон иштөө берүүсүн сактап, дал радиалдык кирүүнү азайтсаңыз, инструмент бетти жылдырып эмес, чындап кесип калат.

Адатта бул акыркы өтүүлөрдө керек болот, черноводон кийин тарапка 0,1-0,3 мм калганда. Бүт калганды бир эле жай таза өтүү менен алуу ыңгайлуу көрүнгөнү менен, жука дубалда көбүнчө көгөрүүгө жана кыйшайууга алып келет. Бир нече жеңил өтүү кыйла тынч натыйжа берет.

Жөнөкөй мисал: карман алынгандан кийин бийиктиги 40 мм, калыңдыгы 2 мм дубал. Курчап турган металл көп кезде баары түз жүргөн. Карман ачылгандан кийин сыңгыроо пайда болуп, дубалдын үстү көгөрө баштаган. Мындай жерде бүт режимди басканга караганда, радиалдык кирүүнү азайтып, керек болсо дагы бир жеңил өтүү кошуу пайдалуураак.

Өтүүлөрдү кантип жөндөсө болот

Жука дубалда черновой менен таза съёмду бөлүп жасоо эң жакшы иштейт. Черновой көлөмдү алып салат, таза өтүү өлчөмдү так чыгарат. Бул этаптар аралашып кетсе, дубал бир жолку чоң жүк алат.

1. Черноводон кийин тегиз припуск калтырыңыз. Дароо өлчөмгө кирүүгө аракет кылбаңыз. Жука дубал үчүн таза өтүүлөргө запас калтыруу тынчыраак.
2. Таза өтүүдө радиалдык кирүүнү азайтыңыз. Көпчүлүк учурда бул бүт траектория боюнча ылдамдыкты же берүүнү түшүргөндөн пайдалуураак.
3. Берүүнү жөн жерден баспаңыз. Эгер ал өтө аз болсо, фреза кеспей, сүртүп баштайт. Дат баспас болот үчүн бул көгөрүүгө түз жол.
4. Калган бөлүктү бир нече жеңил өтүүгө бөлүңүз. Эки-үч тынч тийүү көбүнчө бир "өлчөмгө" өтүүдөн жакшыраак натыйжа берет.
5. Биринчи үлгүдөн кийин өлчөмдү эле эмес, дубалдын бийиктик боюнча жүрүшүн да текшериңиз. Эгер үстү ылдыйга караганда көбүрөөк жылса, радиалдык кадамды азайтыңыз же дагы бир таза өтүү кошуңуз.

2 мм дубал жана 25 мм бийиктик үчүн мындай ыкма бир эле медленный өтүүдөн дайыма туруктуураак. Сиз бүт программаны жайлатпайсыз, болгону деталь алсырап калган жерде кошумча жүктү алып саласыз.

Инструмент менен бекитүүнү дагы эмне текшерүү керек

Жука дубал көп учурда программадагы "таңкыстардын" эмес, оснасткадагы майда кемчиликтердин айынан бузулат. Тозгон кыр, инструменттин ашыкча чыгарылышы, деталды начар таянтуу жана СОЖдун туура түшпөшү нормалдуу режимди бат эле ысыш булагына айландырат.

Инструмент

Адегенде кесүү кырын текшериңиз. Ал курч болушу керек, бурчтарында жалтырак из жок, майда сыныктар жок. Эгер бурч күйүп же тегеректелип калса, фреза таза кеспейт. Ал металлды сүртүп, температура өсөт да, көгөрүү эрте чыгат.

Чыгарылышты жөн эле "кийин керек болот" деп ашыкча калтырбаңыз. Инструмент цангадан канчалык алыс чыкса, ошончолук оңой ийилип, дубалды чайпайт. Эгер детальдын геометриясы мүмкүнчүлүк берсе, жок дегенде 5-10 мм чыгарылышты кыскартыңыз. Жука дубалда бул көбүнчө режимди өзгөрткөнгө караганда даана сезилет.

Дагы бир кеңири көйгөй — черноводон кийин калган жыртык кыр. Эгер таза өтүүнүн алдында бурч же нарост калса, фреза адегенде ошого урунуп, анан гана туруктуу кесүүгө кирет. Ошондон улам дубал тартылып, бет так-даңк болуп караят.

Бекитүү жана СОЖ

Деталь катуу турушу керек, бирок ашыкча басымсыз. Эгер дубалдын үстүңкү бөлүгү таянычсыз калса, ал биринчи тийүүдө эле пружиналайт. Сыртынан баары тынч көрүнүп, бирок деталды алып салгандан кийин өлчөм бир нече соткага же андан көпкө жылып кетиши мүмкүн.

Серия баштар алдында төрт нерсени текшериңиз:

• фреза жаңы жана бурчтарында байкаларлык эскириш жок;
• чыгарылыш ушул геометрия үчүн минималдуу;
• СОЖ агымы түз эле кесүү зонасына түшүп турат;
• дубал өтүү учурунда таянычсыз калбайт.

СОЖ так кесүү чекитинде иштеши керек. Эгер агым жанынан гана урса, жылуулук деталда жана инструментте калат. Дат баспас болотто бул бат эле түс жана увод берет.

Эгер катуу бекитүү биринчи жолу болбосо, 15 мүнөттү проставка, жумшак жаак же башка таяныч чекитине коротконуңуз жакшы. Бул көбүнчө онунчу детальдан кийин бракты издегенден арзан түшөт.

Цехтен мисал

Дубалынын жанында пазы бар дат баспас болот корпусту элестетиңиз. Дубалдын калыңдыгы болжол менен 3 мм, бийиктиги 45-50 мм. Паз алынгандан кийин деталь катуулугун жоготот, бирок сырткы көрүнүшүнөн бул дароо билинбей калышы мүмкүн.

Биринчи вариантта оператор бир эле таза өтүүнү калтырып, каптал кирүүнү бир топ чоң кылган. Берүү менен айланууну бир аз азайтып, жумшагыраак өтөбүз деп ойлошкон. Практикада болсо үстүңкү кыр көгөрүп, дубал кыйшайып кеткен.

Маселе ылдамдыкта эле болгон эмес. Каптал кирүү чоң болгондо фреза бүт дубалдын боюнда металл менен өтө узак байланышта болуп калган. Жылуулук өскөн, кырынды начар иштеген, дубал инструменттен четтеген. Жалпы жайлатуу бул режимди жөн эле узартып койгон.

Экинчи вариантта инструментти алмаштырышкан жок. Съёмдун мүнөзүн өзгөртүшкөн: бир таза өтүүнүн ордуна радиалдык кирүүсү аз, болжол менен тарапка 0,15-0,2 мм болгон бир нече өтүү жасалган. Фреза кесип турушу үчүн, берүүнү иштөө режиминде калтырышкан.

Айырма дароо көрүнгөн. Көк кыры жоголгон, үн бирдей чыккан, дубал азыраак түртүлгөн, ал эми өтүүдөн кийинки өлчөм допускка жакыныраак болгон. Жука дат баспас болотто бул кадимки көрүнүш. Кирүүнү азайтуу дубал алсыз жерде турган каптал күчтү түшүрөт.

Көп кетирилген каталар

Эң кеңири ката — бүт траектория боюнча ылдамдык менен берүүнү түшүрүү. Үнү тынчыраак болгону менен, иштетүү ар дайым жакшырбайт. Инструмент металлды узагыраак сүртөт, кырынды жылуулукту начар алып чыгат, деталь көбүрөөк ысыйт.

Экинчи ката — агрессивдүү черноводон кийин бир эле таза өтүү жасоо. Чоң съёмдон кийин дубал мурдагыдай "тирүү" болуп калат. Бир эле өтүү аны турукташтырбайт, акыркы өлчөмгө гана көйгөйдү өткөрүп жиберет. Төмөнкү жүктү бир аз припуск калтырып, аны бир нече жумшак тийүү менен алган жакшы.

Үчүнчү ката — эски фрезаны акыркыга чейин сүйрөө. Дат баспас болотто бул бат эле кымбатка түшөт. Жалтырак сүрүлүү пайда болот, кырынды караят, температура өсөт. Бир фрезаны үнөмдөйм деген ой бир нече деталда брак менен бүтүшү мүмкүн.

Төртүнчү ката — себепсиз ашыкча чыгарылыш. Инструмент көбүрөөк отжим берет, дубалда толкун пайда болот, өлчөм ар бир деталда ар башка болуп калат. Кээде чыгарылышты 10-15 мм кыскартуу эле режимдерди көпкө оңдогонго караганда күчтүү таасир берет.

Акырында, процессти үнү менен эле баалоого болбойт. Кырындынын түсүнө жана формасына, дубалдагы фрезанын изине, өтүүдөн кийинки детальдын ысышына жана кесүү кырдын абалына бир эле учурда караңыз. Чыңгыроо жана ызы-чуу сигнал катары пайдалуу, бирок алар бүт сүрөттү көрсөтпөйт.

Серия алдында тез текшерүү

Серияны баштар алдында ошол эле калыңдыктагы жана ошол эле дубал узундугундагы даярдоодо бир пробдук өтүү жасоо жакшы. Дат баспас болот катаны бат көрсөтөт: кыр караят, үн өзгөрөт, өлчөм дээрлик дароо ойноп кетет.

Пробдук деталда беш нерсени текшерсе жетиштүү:

• өтүүдөн кийин кырдын түсү;
• кырындынын формасы жана көрүнүшү;
• фреза чыгып кеткенден кийинки дубалдын өлчөмү;
• беттеги иштетүү изи;
• кесүү үнү.

Металл өтүүдөн кийин жарык бойдон калышы керек. Кырынды чаң же майда мазок болуп кетпей, түз чыгууга тийиш. Фрезанын изи толкунсуз жана туш келди кайчылаш белгилерсиз болушу керек. Эгер маселе бир эле жерден билинсе, бүт траекторияны жайлатуунун кереги жок. Көбүнчө кирүүдү кыска участокто — кире бериште, бурчта же чыгууда — азайтуу жетиштүү.

Текшерүү ирети жөнөкөй: адегенде фрезанын эскиришин жана тебелүүсүн караңыз, анан тишке берүүнү, андан кийин гана кирүүнүн туурасын жана таза өтүү припускун өзгөртүңүз. Өтө аз берүү көбүнчө көгөрүүнү көбүрөөк чыгарат, ал тургай бир аз эр жүрөк, бирок таза кесүүгө караганда да.

Кийинки кадам

Эгер дубал көгөрүп, жылып кетип жатса, бүт программаны дароо кайра жазбаңыз. Бир деталды алып, эки участокту салыштырыңыз: биринде учурдагы траекторияны калтырыңыз, экинчисинде жука дубал зонасында радиалдык кирүүнү гана азайтыңыз. Көбүнчө ушундай тест көйгөй кайсы жерде — ысыштабы же ийилүүдөбү — тез көрсөтөт.

Жыйынтыктарды жазып жүргөн жакшы. Мындай иштерде эс тутум көп алдайт. Кыскача белгилөө жетиштүү: айлануу, берүү, тереңдик жана кирүү туурасы, инструменттин чыгарылышы, таза өтүү припуску жана түстүн, өлчөмдүн натыйжасы. Бир нече сынактан кийин кайсы режим туруктуу кайталанары түшүнүктүү болот.

Эгер деталь татаал болсо, программаны эле эмес, бүт байланыштырманы: станокту, оснастканы, өтүүлөр тартибин жана бекитүүнүн катуулугун да карап чыгуу пайдалуу. Практикада маселе дал ушунда жашынып калат, берүүнүн бир сабында эмес.

Мындай тапшырмаларда металл иштетүү менен кагазда эле эмес, чыныгы иште иштеген жеткирүүчүнүн тажрыйбасы пайдалуу болот. EAST CNC жана east-cnc.kz блогунда жабдуулар боюнча материалдар жана металл иштетүү боюнча практикалык кеңештер бар. Ал эми суроо станокту тандоо, ишке киргизүү же серияны баштоого келип такалса, компания муну Казакстанда жана башка КМШ өлкөлөрүндө жүргүзөт.

Эгер кичине радиалдык кирүү менен жасаган сыноодон кийин көгөрүү жоголуп, увод да байкалаарлык азайса, анан иш жеңил: режимди бекитип, аны дагы бир нече деталда удаалаш текшерип коюңуз.